De Schoonheidsprijs
De Schoonheidsprijs
Wie dertig jaar geleden als jonkie interesse voor schaken had, leefde in Nederland zo’n beetje in een woestijn. Toernooien voor jeugdspelers waren er misschien wel, maar niet zo talrijk als nu.
Er is veel verbeterd sindsdien. Toen ik op zondag 21 februari het Pallascollege alhier binnenstapte zaten overal kinderkijns van naar schatting tussen de tien en zestien achter de borden. Er was een toernooi gaande speciaal voor de jeugd, de spes patriae, de hope van het vaderlandse schaak.
Het was pauze en de kinderen deden wat ze dan moeten doen, namelijk geluid produceren. Ik zette mij aan de taak voor welks vervulling ik naar dit oord was gekomen: jureren voor de schoonheids- en de spektakelprijs. Hulp zou niet uitblijven bij deze verantwoordelijke en tijdrovende klus, maar de hulptroepen zouden pas twee uur later arriveren.
Opgewekt en wakker zette ik mij aan het werk. De eerste partij deed het beste vermoeden; later zou dit trouwens een van de prijswinnende partijen blijken te zijn. Al spoedig echter zouden mijn kaken grauw uitslaan en de grijze tint in mijn haren zou nadrukkelijker opvallen dan voorheen.
Om te beginnen bleek het woord “spektakel” door sommige inzendertjes geheel losgekoppeld te worden van kwaliteit. Een flink aantal van de spektakelstukken leverde mij een klein, enige seconden aanhoudend katertje op. Maar een jury-lid staat voor niets, slikt even en gaat naar het volgende notatiebiljet op de machtige stapel. Een tweede probleem hangt samen met het diepste zieleleven van de schaker, namelijk het probleem van de correcte notatie. Als de spanningen op het bord opliepen veranderde de d-lijn dikwijls in de e-lijn of andersom. De a-lijn werd plotseling een h-lijn en de vierde en vijfde rij sloegen ook dikwerf aan het stuivertje-wisselen. In al deze gevallen deed ik manmoedige pogingen om de notatie naar de geest te verstaan en niet naar de letter, maar in naar schatting vijf procent van de gevallen lukte het mij niet om de bedoeling te achterhalen. Hele zetten moeten hun weg naar het notatiebiljet nooit hebben gevonden ……
Maar met behulp van de hulptroepen, in de vorm van de onvolprezen Harrie Boerkamp, werd het toch nog gezellig. Hij beoordeelde vervolgens voornamelijk op spektakel, ik op schoonheid en correctheid.
Met z’n tweetjes kwamen we er wel uit, zo dachten we. Des avonds nam ik de notatiebiljetten van de winnaars mee naar huis en jaste ze door Rebel heen. Bij die gelegenheid vond ik dat de eerste schoonheidsprijs naar de verkeerde was gegaan. De partij die de tweede prijs won in deze categorie was beter dan die van de uiteindelijke winnaar.
Maar op het moment suprême waren Harrie en ik gevallen voor een kwaliteitsoffer op lange termijn, dat -zoals bleek na bestudering met behulp van Rebel- niet had moeten winnen.
Door diep berouw en spijt geplaagd, in zak en as, een duizend maal mea culpa prevelend publiceer ik de partij die de tweede schoonheidsprijs kreeg, maar die een nog beter lot had verdiend.
Oscar van Veen – Yde van Deutekom
Siciliaans.
1 e4, c5 2 Pf3, Pc6 3 d4, cd4x 4 Pd4x, e5 5 Pb5, d6 6 c4, a6 7 P5c3, Pf6
8 Lg5, Le7 9 Lf6x, gf6x 10 Ld3, Le6 11 Pd5, Ld5x 12 ed5x
Ik weet niet wie Oscar van Veen is en waar hij speelt, maar het is me wel duidelijk dat zowel hij als Yde van Deutekom wezenlijk beter spelen dan ik op hun leeftijd. Tot en met 6 c4 heb ik alles nog in BCO2 gevonden, de rest lijkt me improvisatie. En geen onlogische improvisatie!
12….,Da5+ 13 Pc3, Pd4 14 0-0, 0-0-0 15 Pe2!, Pe2x 16 De2x
Nu zwarts paard verdwenen is wordt veld f5 spoedig een prooi van Wits loper. Van daaruit zal hij wreed en vals de zwarte stelling binnenschijnen. In het vervolg buit Wit dit mooi uit. Ook tegenstander Yde geeft blijk van begrip van de situatie, maar zijn dame moet eerst nog naar betere oorden en zijn koningsstelling is wel erg winderig. Het gevolg is dat wits aanvalskansen veel hoger moeten worden aangeslagen dan die van zwart.
16 …,h5 17 Tfb1, Dc7 18 b4, Tdg8 19 a4, Tg5 20 h4, Tg7 21 Lf5+, Kd8(!)
Zwart ziet scherp in waar de storm komt en wil daar weg. Dat blijkt nogal wat tijd te kosten en van een ongetwijfeld geplande koningsaanval van zijn kant komt niets meer terecht.
22 De3, Ke8 23 Tc1, b6 24 a5!, ba5x 25 c5!
Rebel gaf hier overigens sterk de voorkeur aan Ta5x, maar Wits opzet is ook goed en verraadt elegantie en stijl.
25 …,Kf8 26 cd6x, Dd6x 27 Tc6!, Dd5x(!) 28 Tc8+, Ld8 29 Dc5+!
(1-0)
Hulde aan beide spelers! MN