LOSSE NOTITIES
ABSURDE NOTITIES [1]
Schaken lijkt veel op absurd theater. Terwijl wij wachten op Godot spelen we absurd schaak. Vijf voorbeelden om deze stelling te schragen.
Nadat secretaris Dirk Brinkman in onderstaande stelling zijn dame op f4 gezet had bood hij remise aan. Een sportief gebaar. Gerhard Eggink, de wedstrijdleider extern, had steeds beter gestaan doch was op dwaalwegen geraakt. Maar voordat Eggink het remiseaanbod kon accepteren hoorde ik iemand ‘Het is toch mat!?’ zeggen. Zoals bekend beëindigt mat de partij. Eggink noteerde een nul voor zichzelf. Zo iemand zou toch door het bestuur ter plekke geroyeerd moeten kunnen worden.
yyyyyyyyX
xCaAcAaGax
xaAbAaAaAx
xEbHaBaAbx
xbAaAhAbAx
xAaAjKfHax
xkAlAmAaHx
xHaAaAaAix
xaAaAaAaAx
ZwwwwwwwwY
Het externe wedstrijdschaak is door de KNSB van een nieuwe dimensie voorzien. Vroeger lagen Alkmaar en Terneuzen aan de grens van de beschaafde schaakwereld. Nu niet meer. Nu stappen we op zaterdagmorgen om elf uur in de trein en reizen we van Zoetermeer, via Utrecht en Eindhoven naar bijvoorbeeld Helmond. Daarna tot half acht ’s avonds schaken in de mond van de hel. Vervolgens naar de lokale Chinees, waar men tot onze verbazing Ton de Waal van vroeger herkende. In een vorig leven was Ton een Helmondse duivel, befaamd om zijn diabolische zetjes. Met de trein terug. Via Eindhoven, Rotterdam en Den Haag bereikten we omstreeks twaalf uur’s nachts Zoetermeer. Schaken begint eindelijk op een serieuze sport te lijken.
Terug naar Helmond. Sven Bakker remise met de Grünfeld. Frits Hoorweg winst met een interessant gambiet. In het Hoorweg gambiet 1.d4 d6 2.c4 e5 3.de5 de5 4.Dd8 Kd8 geeft zwart het recht op de rokade op in ruil voor een prettige positie. Bernard Bannink winst met het aangenomen Damegambiet. Ton de Waal winst. Eugene Verwiel stortte zich in zijn eigen zwaard en verloor. Verder gunstige posities bij Meijer, Mostert en Sibbing. De winst in de vier punten match tegen Helmond kon ons niet meer ontglippen. Toen belandden we alsnog in de hel. Joost Mostert raakte een stuk kwijt en verloor. Ik wikkelde af en kon plotsklaps kiezen tussen het verlies van de dame en mat. Toen was Sjaak Sibbing onze enige hoop in bange dagen. Hij moest winnen om Promotie van de degradatie te redden. Gelukkig stond hij gewonnen.
WyyyyyyyyX
xAaAaAaAax
xbAaAgBbAx
xDbKeAaBax
xaAaHaAhAx
xHaMaAaAax
xaHaAkAaHx
xAaAaAhAax
xaAaAaAaAx
ZwwwwwwwwY
J. Sibbing – M. Smits (Promotie – HSC, 6-3-99)
1. a5 Lc5 2. ab6 ab6 3.Lc5 Pc5 4.Kb5 We verwachtten hier 4.b4 Pe4 5.Kb5 Pf2 6.Kb6 Kd6 7.Ka7 Pd3 8.b5 Pc5 9.b6 f5 10.b7 Pb7 11.Kb7 f4 12.Kc8 f3 13.Kd8 f2 14.Lb5 Kd5 15.Ke7 Ke5 16.Kf7 Kf5 17.h4 Kg4 18.Kg7 Kh4 19.Kg6 met winst voor wit. Sjaak Sibbing gaf een week later aan dat na 4.f3 gevolgd door 5.b4 en 6.Kb5 de winst voor het oprapen lag. In Helmond dachten we dat de stelling na 4.Kb5 remise was. Stom toevallig blijkt dat niet het geval te zijn. 4. .. Pb3 5.Kb6 Kd6 6.Le8 Ke7 7.La4 Pd4 8.Kc5 Pf5 9.Lc2 Pd6 10. Kc6 Pe8 11.Ld3 Pd6 12.f4 Pe8 13.h4 Pd6 14.Lb1 Pe8 15.Lc2 Pd6 16.Ld3 Pe8 De kritieke stelling. Wit kan nog steeds winnen maar hoe?
WyyyyyyyyX
xAaAaDaAax
xaAaAgBbAx
xAaMaAaBax
xaAaHaAhAx
xAaAaAhAhx
xaAaKaAaAx
xAaAaAaAax
xaAaAaAaAx
ZwwwwwwwwY
Eenvoudig. Na 14.f5 gf5 en 15.h5!! krijgt wit op de h-lijn nog een vrijpion, waarna zwart het hoofd in de schoot kan leggen. Sibbing speelde echter 14.f5 gf5 15.Lf5?? g6! en de partij werd remise.
Na drie keer winst en twee keer remise eindigde ook deze wedstrijd in een gelijkspel. Met de wedstrijden tegen de nummers een en twee voor de boeg is weinig meer zeker. Gelukkig hebben we niets meer te verliezen en zijn we voor niemand bang!
Hein Donner zou van een magische datum gesproken hebben: 9-3-99. Jan Blankespoor was duidelijk geïnspireerd. Hij speelde een partij uit een stuk die hij op fantastische wijze kon besluiten.
WyyyyyyyyX
xAaAaAcGax
xaAbAaBbBx
xAaAaAaAax
xaBeAaAaAx
xAaAaAaAax
xaAhFaAhDx
xAhKhIhEhx
xaJkLmAaAx
ZwwwwwwwwY
T. van Orsauw – J. Blankespoor [RHC – Promotie]
1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6 4.La4 Pf6 5.0-0 Le7 6.Te1 b5 7.Lb3 0-0 8.a4 Lb7 9.c3? d5 Een extreem gevaarlijke versie van het Marshall gambiet. 10.ed5 Pd5 11.Pe5 Pe5 12.Te5 Pf4 13.ab5 ab5 14.Ta8 La8 15.g3 Ph3 16.Kf1 Dd3 17.Ke1 Lg2! 18.Te2 Lc5! 19.Lc2 Zoals Blankespoor zelf aangaf had hij met het fantastische 20. .. Pg1!! kunnen winnen. Dan faalt 21.Te3 op 21. .. Df1 mat, en op zowel 21.f4 als op 21.Ld3 volgt 21. .. Pf3!!. Een fraai stikmat.
‘Ik ging dus van Timman winnen!’ zette Bruno Carlier jaren geleden als kop boven een stukje dat hij voor het Schaakbulletin schreef. Het is terug te vinden in Hartverscheurende schimpscheuten van Alexander Münninghoff uit 1985. Met welke zet had Carlier geschiedenis kunnen schrijven?
yyyyyyyyX
xAaAaAaAax
xbIaAaAaAx
xAaAbGaDlx
xaAaAaFaBx
xAaAbAaEax
xaAaHbAhAx
xHhHaAaKhx
xaAaAaAmAx
ZwwwwwwwwY
B. Carlier – J. Timman (NL Kampioenschap, 1980)
28.Ld5!! en wit zou op fraaie wijze de partij gewonnen in plaats van verloren hebben.
‘Ik ging dus van Timman winnen!’ had als kop boven dit stukje ook niet misstaan. KPN Research had in Leidschendam evenals vorig jaar een speciale schaakdag voor KPN medewerkers georganiseerd. Jan Timman gaf een lezing over het te vroeg opgeven (!) van een partij en Loek van Wely speelde een klokseance tegen zes KPN spelers waaronder Willem Broekman en ik. In de middag speelden Timman en van Wely simultaan tegen een ieder die dat wilde. Tegen Timman kreeg ik onderstaande stelling op het bord. Hoe had ik voort moeten zetten?
WyyyyyyyyX
xCaAcAaGax
xbEfAaAbBx
xAbAaBbAax
xdKbAaAaAx
xHaJhDaAax
xkAhAhAaAx
xAaAaLhHhx
xaAiAaImAx
ZwwwwwwwwY
J. Timman – J.W. Meijer (L’dam, 13 maart 1999)
1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pc3 Lb4 4.e3 0-0 5.Ld3 c5 6.Pf3 d5 7.0-0 dc4 8.Lc4 Pc6 9.a3 Lc3 10.bc3 Dc7 11.Lb5 Nimzo-Indisch. 11. .. b6 12.a4 Lb7 13.La3 Tfd8 14.De2 Pa5! Met de dreiging 15.c4 gevolgd door 16.a6. 15.Pe5 Pe4 16.Tac1 f6 17.Pc4 Zie diagram. Na afloop vertelde Timman dat er iets verkeerd gegaan was in de opening maar hij wist niet precies wat. 17. .. Pb3! Dreigt met a6 de loper op b5 te winnen. 18.Tb1 Pc3! 19.Dc2 Pb1 20.Tb1 a6! Tijdens de partij keek ik vooral naar 20. .. Pd4 21.ed4 Td4 en 20. .. Pd4 21.ed4 cd4. 21.Db3 ab5 22.Db5 cd4 23.Pb6 Tb8 Met een kwaliteit voor en een gunstige stelling staat zwart gewonnen.
Veel minder goed was het door mij gespeelde 20. .. Pa5?! 21.Pa5 ba5 22.Lc5. Voordat ik 20.Pa5 speelde realiseerde ik me dat een toren en het loperpaar vaak sterker zijn dan een loper en het torenpaar. Timman liet mij zien dat dit inderdaad het geval is.
‘Morgen zal alles beter zijn.’ … ‘Morgen zal Godot zeker komen.’ En attendant Godot. Samuel Beckett.
Hans Meijer.