Schoonheid beloond
Schoonheid geprijsd door Ruurd Kunnen
7. Jacques Mieses
Er bestaat enig verschil van mening over, maar het is vrijwel zeker dat niet Aljechin, maar Mieses de meeste schoonheidsprijzen heeft gewonnen. Jakob Mieses werd in 1865 in Leipzig geboren. Een sjieke, modieuze man van de wereld, getooid met lorgnet en gestoken in pak, die Jacques als voornaam beter vond passen. Als speler was hij een Romanticus pur sang, een slimme schaker die de schoonheid van de combinatie verkoos boven het verantwoorde maar saaie positiespel van Steinitz en Tarrasch.
Marco – Mieses, Monte Carlo 1901
1. e4, c5; 2. Pf3, e6; 3. d4, cd4x; 4. Pd4x, Pc6; 5. Pc3, Pf6; 6. Pdb5, Lb4; 7. a3, Lc3x; 8. Pc3x, d5; 9. ed5x, ed5x; 10. Lf4, 0-0; 11. Ld3, Lg4; 12. f3, Lh5; 13. 0-0, Lg6; 14. Lg6x, hg6x; 15. Lg5, Db6+; 16. Kh1, Db2x; 17. Lf6x, gf6x; 18. Dd2, Db6; 19. Pd5x, Dd8; 20. Tad1, Kg7; 21. Df4, Pe5; 22. Db4, Th8
Na een variant van het Siciliaans die indertijd in de mode was, en waarin zwart een geïsoleerde centrumpion heeft geruild tegen de witte b-pion en een gehavende witte damevleugel, ziet Mieses zijn kans schoon en bezet de h-lijn. Wit raakt in paniek.
23. h3, Dc8; 24. De7, Df5
Niet 24. … Th3x wegens 24. Kg1.
25. Kg1, Tae8; 26. Db7x
WyyyyyyyyX
xAaAaCaAcx
xbLaAaBaAx
xAaAaAbBax
xaAaJdFaAx
xAaAaAaAax
xhAaAaHaHx
xAaHaAaHax
xaAaIaImAx
ZwwwwwwwwY
26. … Th3x!; 27. gh3x; Dg5+; 28. Kf2, Pd3+!!; 29. Td3x, Dh4+; 30. Kg1, Dg3; 31. Kh1, Dh3x; 32. Kg1, Dg3; 33. Kh1, Th8 mat.
Mooi gespeeld, hoewel wit op de 28 zet beter Kh1 dan Kf2 had kunnen doen. Deze partij leverde Mieses de schoonheidsprijs van 500 francs op. De partij geeft zijn stijl goed weer: in zijn knollentuin als het op aanvallen en combineren aankomt. Dan wilde hij nog wel eens een bommetje laten vallen:
WyyyyyyyyX
xAcAaAaCax
xbAaGeAaBx
xEfAaBaAax
xaAaBaBaAx
xAaAaAhAax
xaAkKaAaLx
xHhAaAaHhx
xaAaImIaAx
ZwwwwwwwwY
Reggio-Mieses, Monte Carlo, 1903
22. … Tg3!!; 23. Dg3x, Lh4!!
Na 24. Dh4x volgt 24… De3; 25. Le2, De2x mat. Wit gaf daarom de dame met 24. La6x, Lg3x; 25. hg3x, Da6x en zwart won de partij en deelde samen met Pillsbury de eerste en tweede schoonheidsprijs.
Mieses was de uitvinder van diverse openings-varianten, o.a. in de Scandinavische verdediging.
Perlis – Mieses, Oostende 1907
1. e4, d5; 2. ed5x, Dd5x; 3. Pc3, Da5; 4. d4, Pf6
De Miesesvariant, het meest gespeeld. Wit zet nu het beste voort met 5. Pf3.
5. Ld3, Pc6; 6. Ld2, e5; 7. Pb5, Db6; 8. De2, a6; 9. Pc3, Lg4, 10. f3, Pd4x; 11. De5x+, Le6; 12. Pge2, Pe2x; 13. De2x, 0-0-0; 14. 0-0-0, Ld6; 15. Lc4, The8; 16. Le6x, Te6x; 17. Dc4, Df2; 18. Df1, Dc5; 19. g3, Le5; 20. Dg2, Tb6; 21. Le1
WyyyyyyyyX
xAaGcAaAax
xaBbAaBbBx
xBcAaAdAax
xaAfAeAaAx
xAaAaAaAax
xaAjAaHhAx
xHhHaAaLhx
xaAmIkAaIx
ZwwwwwwwwY
21. … De3+; 22. Ld2, Lc3x!!, 23. Le3x,
23. bc3x, Dc5 en 24… Da3 mat.
23. … Lb2x; 24. Kb1, Ld4+; 25. Kc1, Le3x; 26. Td2, Ld2x; 27. Dd2x
27. Kd1, Lg5+; 28. Ke1, Tb1; 29. Ke2, Td2 mat.
27. … Tb1+; 28. Kb1x, Td2x (0-1).
Zijn mooiste partij speelde Mieses in 1900 in Parijs. Hij verdiende er de door baron Albert von Rothschildt uitgeloofde schoonheidsprijs van 500 francs mee.
Mieses – Janowski, Parijs 1900
1. e4, e5; 2. Pc3, Pc6; 3. Lc4, Lc5; 4. d3, d6; 5. f4, Pf6; 6. f5, Pa5; 7. Df3, c6; 8. g4, h6; 9. h4, b5; 10. Lb3, Pb3x; 11. ab3x, h5; 12. gh5x, Ph5x; 13. Pe2, Db6; 14. Pg3, Pf6; 15. Lg5, Lb7; 16. h5
Dreigt 17. h6.
16. … Ph7; 17. Ld2, 0-0-0; 18. h6!, g6; 19. 0-0-0, Thg8; 20. fg6x, fg6x; 21. Tdf1, Kb8;
22. Df7, Th8
WyyyyyyyyX
xAgAcAaAcx
xbEaAaLaDx
xAfBbAaBhx
xaBeAbAaAx
xAaAaHaAax
xaHjHaAjAx
xAhHkAaAax
xaAmAaIaIx
ZwwwwwwwwY
Op 22…Dc7 was 23. Dc7x, Kc7x; 24. Tf7, Td7; 25. Thf1 gevolgd met voordeel voor wit volgens Mieses (25… Thd8; 26. Tg7!, Tg7x; 27. hg7x enz. – Bouwmeester). Zwart ging ervan uit dat de g-pion onkwetsbaar was, maar wordt verrast door een bommetje.
23. Dg6x!!, Tdg8; 24. Dg7!!
De dame zal zes zetten lang in blijven staan. Op 24…Tg7x wint wit door 25. hg7x, Tg8; 26. Th7x
a) 26… Dd8; 27. Pf5, Df6; 28. Tfh1 enz.
b) 26… d5; 27. Th8, Dd8; 28. Tfh1, Kc7; 29. Pf5, Lc8; 30. Tg8x, Dg8x; 31. Th8 enz.
24. … Lc8; 25. Pf5, Lf5x; 26. Tf5x
De dame blijft onaantastbaar: 26… Tg7x; 27. hg7x, Tg8; 28. Th7x, d5; 29. Th8, Dd8; 30. Tfh5, Kc7; 31. Lg5, De8; 32. Lf6 gevolgd door 33. Tg8x, Dg8x; 34. Th8 enz.
26. … Lb4
Nu dreigt zwart wel te nemen: 27… Tg7x; 28. hg7x, Tg8; 29. Th7x, Dg1; 30. Pd1, Ld2x; 31. Kd2x, Tg7x; 32. Tf8, Kb7; 33. Tg8, Dd1x; 34. Kd1x, Th7x met remisestand.
27. Kb1!
In bovengenoemde variant kan wit nu 30. Ka2 spelen, waarna hij steeds een stuk en twee torens voor de dame zou overhouden.
27. … Lc3x; 28. bc3x, Pf8; 29. Thf1, Pg6; 30. Dd7
Eindelijk wijkt de dame, maar wit staat inmiddels gewonnen.
30. … Td8
30. … Dc7; 31. Tf7 en wit wint.
31. De6, Pf4
Ook na 31… Thg8; 32. h7 en 31… Pf8, 32. Tf8x wint wit.
32. Lf4x, ef4x; 33. T5f4x, Dc5; 34. Tf7, Dg5; 35. Tf8!, Dc5; 36. De7 (1-0)
Promotie van de witte h-pion is niet te voorkomen.
Mieses was een profschaker. Dat leverde onvoldoende inkomen op om goed van te kunnen leven en daarom was hij ook schaakjournalist en toernooiorganisator. In die laatste functie introduceerde hij in San Sebastian 1911 de vergoeding van reis- en verblijfkosten van de deelnemers. In 1938 ontvluchtte Mieses de jodenvervolging in Duitsland en vestigde zich in Engeland. Hij deed mee aan het eerste toernooi na de oorlog, Hastings 1945. Ook in 1895 was hij daar van de partij geweest en had toen remise gespeeld met Tsjigorin, Lasker, Tarrasch, en Steinitz. Met zwart hield de 80-jarige grijsaard Euwe op remise en hij won weer de schoonheidsprijs.
Christoffel – Mieses, Hastings 1945
1. c4, c5; 2. Pc3, Pc6; 3. Pf3, Pf6; 4. g3, b6; 5. d4, cd4x; 6. Pd4x, Pd4x; 7. Dd4x, Lb7; 8. e4, g6; 9. Lg2, Lg7; 10. 0-0, 0-0; 11. e5?, Lg2x; 12. Kg2x, Pe8; 13. De4, Tc8; 14. Lg5, f6; 15. ef6x, Pf6x; 16. De2, Tc6; 17. Tad1, Da8; 18. Kg1, Te6; 19. Dd3, Td6; 20. Dc2, Td1x; 21. Td1x, Dc6; 22. b3, e6; 23. Dd3?, Pg4!
WyyyyyyyyX
xAaAaAcGax
xbAaBaAeBx
xAbFaBaBax
xaAaAaAkAx
xAaHaAaDax
xaHjLaAhAx
xHaAaAhAhx
xaAaIaAmAx
ZwwwwwwwwY
In de opening heeft zwart te lang zijn centrum-pionnen achtergehouden, maar wit profiteerde te haastig met 11. e5. Zwart brak het witte centrum af en kreeg een sterk stukkenspel. Met zijn 23e zet ging wit in de fout; 23. Lf6x was noodzakelijk. In de diagramstelling heeft zwart allerlei dreigingen: 24… Pe5, 24…Pf2x, 24…Tf2x enz.
24. Lf4, g5; 25. f3, Dc5+!; 26. Kg2, Df2+; 27. Kh3, Dh2x!; 28. Kg4x, Tf4x+!
Wit gaf op: 29. gf4x, Dh4 of 29. Kg5x, Dh6 mat.
Jacques Mieses overleed in 1954 in Londen.