Artikelen van de Schaakvereniging Promotie
Schaken in Frankrijk (2) door Herman Buiten
Na ongeveer 30 jaar in 2 onderbonden in Nederland te hebben geschaakt is het een hele ervaring om nu in een Franse onderbond te spelen. Wat er gemeen is dat we in beide landen volgens het FIDE-reglement schaken, voor de rest zijn er allerlei verschillen te bespeuren.
Om te beginnen kennen de Fransen spelers met een A-licentie (spelers die in clubverband mogen uitkomen en ook wel aan toernooien meedoen) en spelers met een B-licentie
(huisschakers of recreatieschakers). Het totale aantal schakers in Frankrijk bedraagt zo’n
43.000, waarvan er 25.000 een A-licentie hebben. Interessant is dat de grootste schaakclubs te vinden zijn aan de Cote d’Azur te weten in Nice en in Cannes met beide rond 1350 (!) leden, waarvan er 225 bij Nice en 175 bij Cannes een A-licentie hebben. Is het lid zijn van een schaakclub daar wellicht een statussymbool? De Franse schaakbond geeft ook een maandblad uit dat enigermate lijkt op Schakend Nederland van een groot aantal jaren terug. Het staat bol van de partijen en partijanalyses, naast de onvermijdelijke rubrieken als Problemen en Nieuws uit de Onderbonden.
De notatie op zich geeft niet al te veel problemen alleen de namen zijn verschillend met dien verstande dat de Fransen geen loper of raadsheer kennen maar daar is het de nar of dwaas
(le Fou) en ook kennen ze geen paarden maar wel (overigens net als de Engelsen) wel de ruiters (le Cavalier). Opvallend is wel, wellicht typerend voor de Franse mentaliteit, dat er in het Frans geen woord bestaat voor tijdnood, daarvoor is in het Frans het Duitse "Zeitnot" overgenomen, maar le Zeitnot (ja, met hoofdletter) komt grappig over. Het clubje waar ik speel (les Echeqitiers Castraises) speelt in de Nationale divisie 4, de hoogste afdeling waarmee de onderbond (ligue Midi-Pyrénées) nog bemoeienis heeft. Deze onderbond kent 36 verenigingen met in totaal ca 1000 georganiseerde schakers.
De Nationale divisie 4 is dus een soort Promotieklasse. In de 3e Divisie spelen 5 teams uit onze onderbond en in de 2e Divisie 1 team. Gespeeld wordt met achttallen. In de Regionale divisie 5 zijn dat zestallen en in de Regionale divisie 6 zijn het viertallen. In de 4e divisie zijn er 2 poules van 6 teams uit onze onderbond. Na 5 ronden spelen de hoogste 3 met de hoogste 3 van de andere poule om 1 promotieplaats. De laagste 3 spelen met de laagste 3 uit de andere poule om een degradatieplaats. Elk team speelt dan tegen de 3 andere teams uit de andere poule waarbij de behaalde resultaten uit de voorronde meetellen (alle 5 wedstrijden). Noteren is uiteraard verplicht en het origineel van het notatiebiljet moet getekend door beide partijen worden ingeleverd. Alle wedstrijden worden vervolgens via internet gepubliceerd.
De vereniging waar ik nu speel is een vrij kleine vereniging met circa 30 leden waarvan ongeveer de helft een A-licentie heeft. Opvallend is dat veruit de meeste verenigingen hun plaatsnaam in de clubnaam hebben. Het noemen van een vereniging naar een bekend schaker komt weinig voor (wel bestaat Metz Bobby Fischer) en het gebruik van schaaktermen als Promotie of Schaakmat nog minder. Gespeeld wordt er op zondagmiddag, dat is wel logisch gezien de reisafstanden en de speelduur. De bedenktijd bedraagt 40 zetten in 2 uur gevolgd door 1 uur om de partij uit te spelen. Consumpties van welke aard dan ook zijn bij ons niet verkrijgbaar, je moet zelf maar wat van huis meenemen. Hoe dat bij andere verenigingen is weet ik nog niet, dat merk ik binnenkort wel. De meeste partijen duren 4½ tot 5 uur. De Midi-Pyrénées is een gebied dat naar schatting ca 1½ keer zo groot is als Nederland en daar zitten in totaal 36 schaakclubs. De nog te spelen uitwedstrijd moeten wij in Montauban spelen en dat ligt circa 100 km van Castres. Wel is het zo dat teams uit het zuiden van de regio niet helemaal naar het noorden/oosten van de Midi-Pyrénées hoeven te reizen. Deze wedstrijden worden halverwege in de buurt van Toulouse gespeeld. In Toulouse zitten overigens ook de meeste schaakverenigingen. Daarbij komt nog dat niet elk team op tijd aanwezig is. Niemand kijkt er raar van op als een wedstrijd een kwartier of een half uur later begint dan formeel moet. Er wordt zolang geduldig gewacht tot de tegenstander er is. Het zal duidelijk zijn dat het spelen in het weekend de enige oplossing is. Wel heeft dat als gevolg dat het meestal zoeken is om een compleet team bij elkaar te halen, verschillende mensen kunnen nu eenmaal niet op een bepaalde zondag in verband met familiebezoek of allerlei andere zaken.
Onze resultaten zijn niet slecht te noemen. We winnen er waarschijnlijk 4 en verliezen er waarschijnlijk ook 4. Mijn eigen resultaten zijn nog niet wat ze moeten zijn nl 0 uit 3. Waarschijnlijk duren de partijen mij nog te lang want ik heb in het vijfde speeluur tot op heden 2 volledig gewonnen stellingen weggegeven en een stelling waarbij ik een pluspion had. Aangezien mijn tegenstanders (afkomstig uit resp Irak, Duitsland en Frankrijk) een Elo
(de term rating is hier volledig onbekend) hadden die ca 250 punten boven mijn Nederlandse rating lag is het motto binnen de club nog steeds: jammer maar uitstekend gespeeld. De sterkte binnen de teams in onze klasse loopt sterk uiteen. De sterkste speler in onze finalegroep heeft een Elo (uit te spreken in het Frans als "ielo") van 2293 en de zwakste een Elo van 1110 (de minimumrating voor een jeugdspeler). Het zal duidelijk zijn dat bij een kleine vereniging als de onze het verloop in sterkte vrij groot is. Ik ben daarbij op bord 6 geparkeerd. Wat betreft de gemiddelde rating voor het hele team hebben wij gemiddeld de op één na laagste rating van de finalegroep.
Het maandblad van de bond publiceert elke maand een waslijst met toernooien die onder auspiciën van de Franse bond worden georganiseerd en bepaalde internationale toernooien als bijvoorbeeld Hastings en Dubai. Onderscheid wordt gemaakt in open toernooien met normale bedenktijden, 61 minuten K.O toernooien en rapid/snelschaaktoernooien. Mocht er interesse zijn bij Promotie dan kan ik de deelname aan een meerdaags Frans toernooi hier in de regio wel organiseren. Indien er belangstelling voor is dat mogelijk inclusief vliegreis en overnachtingen. In dat geval graag een e-mail naar h.buiten125@12move.nl sturen.
Met hartelijke groeten aan alle bekenden binnen Promotie.
Herman Buiten