De nieuwe FIDE-regels

De nieuwe FIDE-regels Rob de Vries

Zoals wellicht bekend zal met ingang van 1 juli 2005 een nieuwe versie van het FIDE-reglement van kracht worden. Uiteraard was ik benieuwd wat er allemaal gaat veranderen, te meer daar ik van de KNSB een uitnodiging kreeg op 9 april a.s. de "Bijscholingsdag scheidsrechters" te bezoeken, "omdat dit reglement enkele belangrijke wijzigingen ten opzichte van het huidige bevat".

Wat zal er dan allemaal gaan veranderen? Mogen pionnen 3 velden vooruit? Wordt Tim Krabbé’s "ellenlange rochade" werkelijkheid? Wordt en passant slaan afgeschaft? Wordt de buitenspelregel ingevoerd? U begrijpt het al: niets van dit alles! Het gaat natuurlijk om de mobiele telefoons, en verder om een paar kleine wijzigingen in bestaande regels.

Op de FIDE-site (www.fide.com) is in het hoofdstuk "Commissions and committees" de tekst van het nieuwe reglement te vinden, terwijl in het hoofdstuk "Handbook" het oude (huidige) reglement staat (beide in de originele Engelse versie). Ik heb beide teksten gedownload en (voor kenners: o.a. met behulp van het Unix-programma "diff") met elkaar vergeleken. Dit leverde in eerste instantie een flink aantal verschillen op, maar bij nadere bestudering bleek het allemaal wel mee te vallen. [ Vlak voor het ter perse gaan van dit nummer verscheen op de KNSB-site (www.schaakbond.nl) de Nederlandse vertaling, waarna ik nog net op tijd de Engelse teksten in dit atikel door Nederlandse kon vervangen. ]

De wijzigingen kunnen in drie categorieën worden ondergebracht:

a) nieuwe bepalingen;
b) (kleine) wijzigingen van bestaande regels (veelal een aanscherping, bijvoorbeeld op grond van

jurisprudentie);

c) tekstuele wijzigingen (tekstcorrecties, verdeling van artikelen in sub-artikelen, herschikking

en/of hernummering van artikelen).

Deze eerste twee categorieën neem ik even met U door (nou ja, wat heet "even"….), de derde laten we hier maar buiten beschouwing.

a) Nieuwe bepalingen

Het nieuwe reglement bevat twee essentiële nieuwtjes:

1) In artikel 8 ("Het noteren van de zetten"):

8.1 (toevoeging)

Het is niet toegestaan zetten vooraf te noteren, tenzij de speler remise claimt op grond van artikel 9.2 of 9.3.

Het is dus niet meer toegestaan een zet op te schrijven voordat U hem heeft uitgevoerd; deze

gewoonte van sommige spelers was in strijd met het verbod op het maken van aantekeningen

(artikel 12.2.a). Het zal even wennen zijn….

2) Het telefoon-gebeuren; op twee plaatsen in het nieuwe reglement wordt iets over mobiele telefoons gezegd:

– in artikel 12 ("Het gedrag van de spelers"):

12.2.b

(nieuw)

Het is ten strengste verboden om mobiele telefoons of andere elektronische communicatiemiddelen zonder toestemming van de arbiter, naar het spelersgebied mee te nemen. Als een mobiele telefoon van een speler tijdens de partij in het spelersgebied afgaat, dan verliest die speler de partij. Het resultaat van de tegenstander wordt door de arbiter vastgesteld.

– in artikel 13 ("De taak van de arbiter"):

13.7.b (nieuw)

Het is verboden een mobiele telefoon in het spelersgebied en andere door de arbiter aangegeven ruimtes te gebruiken.

(NB: dit is een deel van artikel 13.7, dat gaat over toeschouwers)

►

U mag dus zelfs geen telefoon meer bij U hebben! Hoe dit gecontroleerd zou moeten worden staat er niet

bij: fouilleren? röntgen-controle zoals op een vliegveld?

Maar: als Uw telefoon "afgaat" is het duidelijk dat U hem bij U heeft, en dan krijgt U een 0.

Opmerkingen:

(1) Uw tegenstander krijgt echter niet automatisch een 1; de scheidsrechter bepaalt de score van de

tegenstander (hoe? op grond waarvan?);

(2) "afgaat" is natuurlijk nog steeds vaag: belt? rinkelt? trilt? piept? zoemt? klikt? maakt SMS-geluid? is

hoorbaar?;

b) Wijzigingen van bestaande regels

1) In artikel 3 ("De loop der stukken"):

3.1

(toevoeging)

Een stuk valt een veld aan, zelfs als het stuk niet naar het veld verplaatst mag worden omdat het dan de eigen koning aangevallen laat staan of omdat de koning van de eigen kleur daardoor aangevallen wordt.

Dat wisten we al: ook een stuk dat gepend staat kan (bijvoorbeeld) schaak geven.

2) In artikel 4 ("Het uitvoeren van een zet"):

4.4.d

(nieuw)

Als een speler een pion laat promoveren, dan is de keuze voor een stuk definitief als het stuk het promotieveld heeft aangeraakt.

Min of meer een nieuwe vorm van "aanraken is zetten": het promotiestuk is definitief als dit stuk het

promotieveld heeft aangeraakt.

4.6

(uitbreiding)

De zet wordt beschouwd als te zijn gedaan, als aan alle relevante vereisten van artikel 3 is voldaan.

a. bij het slaan: zodra het geslagen stuk van het bord is verwijderd en de hand van

de speler, nadat deze zijn eigen stuk op het nieuwe veld heeft gezet,

laatstgenoemd stuk heeft losgelaten;

b. bij de rokade: zodra de hand van de speler de toren op het veld van bestemming

heeft losgelaten. Wanneer de hand van de speler de koning heeft losgelaten, is

de zet nog niet gedaan, maar de speler heeft dan niet meer het recht een andere

zet uit te voeren dan de rokade, mits deze rokade reglementair is;

c. bij de promotie van een pion: zodra de pion van het bord is verwijderd en de

hand van de speler het nieuwe stuk op het promotieveld heeft losgelaten.

Wanneer de hand van de speler de pion, nadat deze op het promotieveld is

geplaatst, heeft losgelaten, is de zet nog niet gedaan, maar de speler heeft dan

niet meer het recht de pion naar een ander veld te spelen.

13.6

(uitbreiding)

oud: […] De arbiter mag een speler niet informeren dat zijn tegenstander een zet heeft voltooid.

nieuw: […] De arbiter mag een speler niet informeren dat zijn tegenstander een zet heeft voltooid of dat de speler zijn klok niet heeft ingedrukt.

6.10

(wijziging)

oud: […] cannot checkmate the players’ king […]

nieuw: […] cannot checkmate the player […]

Dit verschil komt alleen voor in de Engelse versie, niet in de vertaling! Wij kunnen alleen de koning mat

zetten, niet de speler, maar voor onze Engelstalige collega’s ligt dat blijkbaar anders.

Tot zover dit overzicht. Liefhebbers kunnen hun hart ophalen aan het vinden van de andere verschillen; er zijn er nog zo’n stuk of 20, waarbij ik dan nog het snel- en rapidschaakreglement buiten beschouwing

laat…