Bij zijn vernieuwingsacties met betrekking tot onze webstek heeft webmeester Willem ons meteen ook maar aangespoord om artikelen van vroeger nog eens te bekijken. De papieren versies van het clubblad zullen veelal vernietigd zijn, maar via het elektronische geheugen is een aantal artikelen uit een (soms ver) verleden nog springlevend. Ik ben inderdaad gaan graven en speciaal in de artikelen van mijn voormalige mederedacteur Hans Meijer. En zo stiet ik op een artikel, dat op zich weer een reactie was op een smeekbede mijnerzijds om Millenniumpartijen voor het laatste clubblad van 1999. In dit artikel komt heel even aan de orde aan welke eisen een partij voor de schoonheidsprijs zou moeten voldoen. Nu zit ik samen met Bernard in de jury voor de jaarlijkse schoonheidsprijs. Luistert!
Hans noemt de eisen zoals je die volgens ene Le Lionnais zou moeten stellen aan een partij voor de schoonheidsprijs. Welnu, die eisen zijn niet mals: originaliteit, logische eenheid, hoge moeilijkheidsgraad, grote rijkdom aan mogelijkheden en levendigheid. Grappig genoeg wordt “correctheid” niet expliciet genoemd als eis en bij nader inzien valt dit te begrijpen en zelfs te verdedigen. Een actie die met de welbekende schaaktechnische aanduiding “!?” moet worden becommentarieerd, geeft aan dat die niet uit de losse (of iets minder losse) pols al als minderwaardig kan worden gekwalificeerd. Het zou heel goed kunnen dat tien jaar later wordt ontdekt dat het objectief beter had gekund, maar als je die tijdspanne nodig hebt om iets te weerleggen, of je moet Fritz daartoe drie uur achtereen laten malen, ach….dan ben je kennelijk toch zinnig en creatief bezig geweest tijdens de partij.
Dit alles brengt mij vanzelf bij onze eigen schoonheidsprijs. Bij de inzendingen, zoals we die nu al drie jaar krijgen zijn mij enige dingen opgevallen.
Ten eerste. In sommige gevallen lijkt het kritische vermogen van de inzender beneveld door het geluksgevoel van het moment. Met geblokte ogen en een adrenalinegehalte van Mike Tyson wordt de partij gemaild naar onze onvolprezen webmeester. Misschien eerst nog even tot tien tellen, of nog ietsje verder. Immers, het insturen van een partij waarin de tegenstander in een schlemielig valletje trapt, heeft geen zin. Leuk om je vrolijk over te maken met drie biertjes in je hoofd, maar niet geschikt voor de schoonheidsprijs. Ook het insturen van partijen met evidente baggerzet(ten) van de verliezer is zinloos (nadruk op “evidente”).
De tegenstander moet zich in een partij voor de schoonheidsprijs een min of meer waardige opponent tonen. Je kunt zondermeer stellen dat de kansrijke inzender en mededinger voor de prijs niet meteen aan de woordencombinatie “kansloze sukkel” moet hoeven denken als hij het over zijn opponent heeft.
Ten tweede. Er is over de drie jaar genomen een duidelijk tekort aan kandidaat-partijen van de sterkere spelers van onze club. Iedereen kan mogelijke redenen zelf wel verzinnen. Ik vind het jammer. Sterkere spelers, doe er wat aan! Ik begrijp dat de lat automatisch wat hoger ligt, maar af en toe moet er toch op de club of daarbuiten wat fraais geproduceerd zijn, zou ik menen.
Ten derde. Het is altijd weer leuk als je ziet hoe jongere, minder ervaren spelers plotseling in positieve zin uit hun slof schieten. Het gaat dan steeds om frisse, niet al te gecompliceerde partijen. Langzame positiepartijen met het wurgkoord zie je ze niet spelen…en dat hoeft ook niet.
Het is trouwens een ernstige misvatting om te denken dat alleen partijen waarin keihard geknald wordt met stukoffers in aanmerking komen voor de schoonheidsprijs. Zeker, zulke partijen maken wellicht een iets grotere kans omdat er vaak het element van moed in meespeelt. Maar ook de partijen die een meer gradueel verloop hebben, of waarin een positioneel pionoffer op de lange termijn wordt gebracht, komen waarlijk wel in aanmerking. Sterker nog, de eis van Le Lionnais aangaande de “levendigheid” vind ik persoonlijk extreem aanvechtbaar.
De schitterende partij tussen Sämisch en Nimzowitsj, Kopenhagen 1923, is geen toonbeeld van levendigheid, maar het verbaasde me toch zeer te ontdekken dat dit denderende meesterwerk, deze oogverblindende wurg- en folterpartij indertijd niet de schoonheidsprijs heeft gekregen. Wat een blinde sufferds, die juryleden in Kopenhagen! Zo, nu weet u, waarde clublid, zo’n beetje waar op gelet wordt en waar uw kansen liggen. Wordt u de winnaar van de volgende schoonheidsprijs?