Het Stellinggevoel [10] door Ruurd Kunnen
Gens una sumus. Het is weer zover – de schaakwereld is weer één volk. Deze partij op het bord van de mondiale schaakpolitiek is geëindigd in een zege voor de president van de FIDE en Kalmukkië Kirsan Iljoemshinov. Met dank aan de Russische schaakfederatie die stiekem heeft voorgezegd. De Russen hadden Iljoemshinov steun toegezegd bij de presidentsverkiezing van de FIDE in mei in ruil voor een unificatiematch. In een onderonsje tussen Iljoemshinov en Poetin werd een en ander nog eens bevestigd. Tegen deze Russisch-Kalmukse tandem konden de twee titelhouders niet op. FIDE-kampioen Topalov kon de wens van de FIDE-president dat hij aan de match zou meedoen niet negeren en de Russische kampioen klassiek schaken Kramnik was niet bij machte de opdrachten van de voorzitter van de Russische bond, laat staan die van de Russische president naast zich neer te leggen (iets wat Kasparov nog wel had gekund).
Het werd een echte WK-match, fel op en rond het bord. Een klassieke psychologische oorlog met onzinnige beschuldigen begeleidde een schaakmatch die kwalitatief niet tot de beste uit de geschiedenis behoort, maar die opwindende hoogtepunten kende. Kramnik is de goede wereldkampioen, want hij was de overwinnaar van de laatste unieke kampioen, Garry Kasparov. Zo blijft de geschiedenis van het wereldkampioenschap ononderbroken.
Volgend jaar moet in een toernooi in Mexico de unificatie worden bezegeld. Dat zal nog wel wat voeten in aarde hebben, want eigenlijk behoort het WK in een match te worden betwist. Kramnik zal dat wel eisen, net zoals Topalov een revanchematch probeert te krijgen. Een revanchematch moet in elk geval worden vermeden, want daarmee zijn in het verleden al teveel slechte ervaringen opgedaan. Er valt wel iets te zeggen voor het voorstel om het toernooi in Mexico een kandidatentoernooi te laten zijn, waarvan de winnaar tegen Kramnik om de titel speelt. Het probleem daarmee schijnt te zijn dat de sponsors is beloofd dat het toernooi om het wereldkampioenschap zal gaan en dat die daaraan vast willen houden.
Het laatste woord is hierover nog niet gezegd. Ik heb de indruk dat de stukken alweer zijn opgezet voor een nieuwe partij.
Een moeilijke partij wordt ook gespeeld op het Nederlandse bord. Voorzitter Joop Roozeboom van de KNSB is boos opgestapt omdat hij te weinig steun vanuit de regionale bonden kreeg voor zijn hervormingsbeleid. Dat was een gevoelig stukverlies, maar het was ook onvermijdelijk. De kern van de zaak was een gebrek aan vertrouwen, zoals Roozeboom terecht heeft opgemerkt. Vertrouwen moet echter worden opgebouwd en daarin is Roozeboom schromelijk tekort geschoten. De Bondsraad heeft vorig jaar bewust een risico genomen door een buitenstaander tot voorzitter te benoemen. Het voordeel daarvan was dat iemand zonder een schaakverleden en dus zonder boter op zijn hoofd schoon schip kon maken. De Bondsraad accepteerde dat Roozeboom vrijwel het gehele zittende bestuur en een deel van de medewerkers van het bondsbureau naar huis stuurde. De nieuwe bestuursleden waren vrienden van Roozeboom en de meesten van hen hadden even weinig binding met de schaakwereld als de voorzitter zelf. Ook deze bestuurwisseling werd door de Bondsraad aanvaard. Het was in deze situatie echter niet vreemd dat de Bondsraad, die een controlerende taak heeft, een vinger aan de pols wilde houden en een extra vergadering inlaste om over het hervormingsbeleid te kunnen discussiëren. Op dat moment ontstonden wrijvingen die op de Bondsraadsvergadering van september tot een woedeuitbarsting van Roozeboom leidde. Het is waar dat hij met name door de Haagse Schaakbond hard werd aangepakt omdat hij slechts heel weinig vorderingen kon laten zien. Een verstandige voorzitter had het desondanks niet op een conflict laten aankomen, maar Roozeboom vond het nodig zowel een aantal regionale voorzitters als de Bondsraad te schofferen. Dat hij twee weken later zijn aftreden bekend maakte, wekte bij niemand meer verbazing, evenmin als het velen treurig stemde.
De partij lijkt te gaan tussen de KNSB en de chaos en teloorgang. Voorlopig staat de bond een stuk achter. Het is nu zaak om de zwakke punten in de stelling te versterken en een goede strategie te ontwerpen. In november is een volgende bondsraad en dan zullen de volgende zetten worden gedaan.