Vijf ontdekkingen door Hans Meijer
Ik heb overwogen om ´Mijn vriend de computer´ boven dit stukje te zetten. Ik heb het niet gedaan omdat in mijn beleving vrienden warmbloedig moeten zijn en dat zijn computers niet. Deze berekenen ijskoud varianten en vertellen je waar jij en jouw tegenstander de mist in gegaan zijn. Soms leidt dat tot interessante ontdekkingen.
De eerste keer dat ik meeging naar een toernooi in het buitenland was in 1999. Het reisdoel was Dresden waarheen we met acht man afreisden. Lange tijd ben ik trots geweest op onderstaande partij die mij een partij uit een stuk leek. Er zit echter een kink in de kabel. Naar nu blijkt had mijn tegenstander fraai kunnen winnen.
M. Prochnow – J.W. Meijer (Dresden, 20-7-1999)
1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pf3 Lb4 4.Pbd2 0-0 5.a3 Lxd2 6.Lxd2 b6 7.Lg5 Lb7 8.e3 d6 9.Ld3 Pbd7 10.Dc2 h6 11.Lh4 c5 12.d5 exd5 13.cxd5 b5 14.0-0 Db6 15.a4 a6 16.a5 Da7 17.Lg3 Tfe8 18.Lxd6 Lxd5 19.Tad1 Db7 20.De2 Dc6 21.Lg3 Ph5 22.Ph4 Pxg3 23.hxg3 Pe5 24.Lb1 Lb3 25.Dh5 Lxd1 26.Txd1 Tad8 Hier was 26…Df6 geboden waarna zwart gemakkelijk wint. 27.Tf1 Td2 28.b3 c4 29.bxc4 bxc4 30.f3 c3 31.Le4 Dc4 32.Pf5 c2 33.Pxh6 gxh6 0-1.
Wat beide spelers overzagen is dat wit na 27.Txd8 Txd8 28.Dxe5 Td1 29.Kh2 Txb1, zie diagram, de zwarte koning mat had kunnen zetten.
 |
30.Pf5 Df6 Na 30…f6 31.De7 en na 30…Kf8 31.De7 Kg8 32.Dd8 Kh7 Pe7 gaat zwart mat. 31.De8 Kh7 32.Pe7 h5 33.Dg8 Kh6 34.Dh8 Kg5 35.f4 Kg4 36.Dc8 De6 37.Dxc5 f5 Na 37…f6 38.Dc2 dreigt wit met mat op e2 en g6. En na 37…Df6 38.e4 h4 39.Df2 loopt zwart ook mat. 38.Dd4 g6 39.Dd2 Dc4 40.Pd5 h4 41.Pf6# 1-0.
In Oberwart leek het er in 2001 op dat Bernard Bannink grootmeester Viktor Kupreichik zou verslaan. Dat lukte hem jammer genoeg net niet.
B. Bannink – V. Kupreichik (Oberwart Open, 2001)
1.d4 Pf6 2.Pf3 e6 3.c4 d5 4.Pc3 Lb4 5.Da4 Pc6 6.Pe5 Ld7 7.Pxd7 Pxd7 8.e3 dxc4 9.Lxc4 Pb6 10.Db3 Pxc4 11.Dxc4 0-0 12.0-0 Te8 13.Ld2 Dh4 14.h3 a6 15.Db3 Tab8 16.Dc2 Tbd8 17.Tad1 Lf8 18.Lc1 Dh5 19.Tfe1 Td7 20.De2 Da5 21.Ld2 e5 22.d5 Pb4 23.Dg4 Ted8 24.Pe4 Db6 25.d6 Kh8 26.Lxb4 Dxb4 27.dxc7 Txc7 28.Txd8 Dxe1 29.Kh2 Db4 30.Pf6 De7 31.Te8 gxf6 32.Txe7 Lxe7 33.Dd1 Remise.
 |
Het had anders af kunnen lopen. Bannink miste na de 29ste zet van zwart, zie diagram, de winnende voortzettingen 30.Dh4 en 30.Te8. Zwart staat volstrekt machteloos tegenover de dreiging 31.a3 en kan gevoeglijk de wapens strekken. Je mist weleens iets in de opwinding merkte Bannink laconiek op toen ik hem hierop attendeerde.
Naar aanleiding van onderstaande partij introduceerde Frits Hoorweg in 1995 de term ´Postmodern schaak´. Als wit en zwart het slot iets anders gespeeld hadden, had ik de partij in postmoderne stijl af kunnen ronden.
M. Strijdhorst – J.W. Meijer
(Volmac – Promotie, Rotterdam 2 oktober 1995)
1.c4 e5 2.g3 Pf6 3.Lg2 d5 4.cxd5 Pxd5 5.a3 c5 6.Pc3 Pb6 7.d3 c4 8.f4 Pc6 9.fxe5 Pxe5 10.d4 Pg6 11.Pf3 Le7 12.e4 0-0 13.Le3 f5 14.e5 Le6 15.Dd2 Pd5 16.Lg5 Pxc3 17.bxc3 Ld5 18.Lxe7 Pxe7 19.0-0 Tac8 20.Tab1 Dd7 21.Ph4 Tc6 22.Tb5 Tb6 23.Txb6 axb6 24.Tb1 f4 25.Tf1 g5 26.Lxd5 Pxd5 27.Pg2 Df5 28.gxf4 gxf4 29.Tf3 Kh8 30.Kh1 De4 31.Tf1 f3 32.Kg1 Tg8 0-1.
Na 32.Pe1 f2 33.Pg2, zie diagram, vervolgt zwart met een typisch postmoderne damezet 33…Db1!! 34.De2 Na 34.Txb1 f1D 35.Txf1 Txf1 en na 34.Pe3 Pxe3 35.Txb1 f1D 36.Txf1 Txf1 staat wit mat. 34…Pxc3! 35.Dxc4 Na 35.Txb1 Pxe2 36.Tf1 c3 37.Pe3 Tg8 is het uit. 35…b5!! De pointe. 36.Txb1 Pxb1! Een verbeterde versie van mijn eerdere analyses. 37.Df1 Er is geen keuze. 37…Pd2 Pe3 38.Pxf1 Pxf1 39.Tg8! Pg3 40.Txg3 hxg3 41.f1D.
In Oberwart versloeg Bernard Bannink in 2001 wel op spectaculaire wijze IM Zoltan Medvegy.
Zoltan Medvegy (2430) – Bernard Bannink, (Oberwart Open, Oberwart, 12 juli 2001).
1.e4 c5 2.Pf3 e6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Db6 5.Pb3 Dc7 6.Pc3 a6 7.Ld3 Pf6 8.De2 d6 9.f4 Pbd7 10.Ld2 b5 11.a4 b4 12.Pa2 a5 13.c3 Pc5 14.Pxc5 dxc5 15.0-0 Le7 16.e5 Pd5 17.f5 exf5 18.Lb5+ Kf8 19.Tae1 Le6 20.Pc1 h6 21.Ld3 g6 22.c4 Pb6 23.g4 Td8 24.b3 Dd7 25.Le3 Dc8 26.Df2 f4 27.Lxf4 Kg7 28.Lc2 Pd7 29.Pd3 h5 30.g5 Lh3 31.Lc1 Thf8 32.Lb2 Kg8 33.Pf4 Lxf1 34.e6 fxe6 35.Txe6 Pe5 Een briljante vondst.
 |
36.Txe7 Dg4+ 37.Dg3 Pf3+ 38.Kxf1 Txf4 39.Dxg4 Pxh2+ 40.Ke1 Txg4 41.Le4 Kf8 42.Lf6 Txe4+ 43.Txe4 Te8 44.Txe8+ Kxe8 45.Ke2 Pg4 46.Lb2 Kd7 47.Lg7 Ke7 48.Kf3 Kf7 49.Lh8 Ke6 50.Kf4 Pf2 51.Ke3 Pd1+ 52.Kf4 Pc3 53.Lg7 Pe2+ 0-1
Was er voor wit na 35…Pe5, zie diagram, nog redding mogelijk? Het pad naar remise blijkt smal te zijn. 36.De3 Txf4 37.Dxe5 Tg4 38.Kxf1 Tf8 39.Ke1 Tg1 40.Ke2 Tg2 41.Ke1 Tg1 remise.
Soms bevestigen computers ons eigen oordeel. Bernard Bannink vertelde me indertijd dat onderstaande afgebroken stelling gewonnen zou zijn voor wit. Met Fritz en de six-men-endgame database op www.shredderchess.com kunnen we nu vaststellen dat Bannink´s taxatie correct was.
 |
M. Nepveu – B. Bannink
(Promotie intern, Zoetermeer, 1988)
42.g6! Kxh4 Of 42…Th3 43.Kg2 43.Tg3 Kf2 44.Kxh4 Tf4 45.Kh3 Tf3 en de zwarte stelling is niet meer te redden. 43.Tf4 Kg5 44.g7 Kxf4 45.g8D Met nog exact zes stukken op het bord is de afloop van dit eindspel bekend. Hieronder mijn oorspronkelijke beschouwing aangevuld met tussen haakjes het aantal zetten tot mat volgens de six-men-endgame database. 45…Te3 (verloren -45) 46.Df7 (gewonnen +45) Ke4 (-41) 47.Dxh5 (+41) Kd3 (-36) 48.Kc5 (+39) Te2 (-35) 49.Kg3 (+35) Te3 (-33) 50.Kf4 (+33) Te4 (-32) 51.Kf5 (+32) Te3 (-29) 52.Dc1 (+32) en we bereiken stelling 1446 van het Lehr- und Handbuch der Endspiele van André Chéron (1970). Wit wint ongeacht wie aan zet is. Bijvoorbeeld 52…Te8 (-27) 53.Da3 (+27) Ke2! (-26) 54.Da4 (+26) Tf8 (-23) 55.Ke4 (+23) d3 (-20) 56.Db5 (+20) Td8! (-10) 57.Dh5 (+10) Kf1 (-9) 58.Ke3! (+9) 1-0.