Afruil van de voorpost – hoe sla je terug?

 

Zoals de grote Nimzowitsch al in de jaren twintig van de vorige eeuw heeft aangegeven, is een voorpost voordelig voor de bezitter ervan. Een voorpost is een stuk (meestal een paard) dat op het verste veld van een halfopen lijn staat. Zo’n voorpost is sterk omdat hij vitale velden in de stelling van de tegenpartij bestrijkt en die moet daarom proberen hem te verjagen of af te ruilen. Als de voorpost wordt verjaagd door een pionzet, ontstaat meestal een zwakke pion op de halfopen lijn. Als hij wordt geruild heeft wit vaak de keus tussen terugslaan met een pion waardoor de halfopen lijn wordt gesloten maar een andere ontstaat, en het bezetten van de voorpost met een ander stuk in de hoop op een dynamische stelling. In dit artikel twee voorbeelden.

 

[1]  Kunnen – Van der Beek, Wijk aan Zee 2007

 

Stelling na 26. Pc5   Het paard op c5 is een voorpost. Wit staat bovendien een pion voor en zou moeten winnen. Toch wordt het remise. 26. … Pxc5   Achteraf beschouwde ik dit als de kritieke stelling, maar dat was niet terecht. 27. Txc5 De toren neemt de voorpostpositie over, maar is als zodanig minder sterk dan het paard. Ben Ahlers had weinig waardering voor deze zet. Hij had, zei hij, zonder twijfel  27.bxc5 gedaan. Wit krijgt dan de halfopen b-lijn en gaat op pion b7 drukken. Een paar varianten:

a.      27…Lxg2 28.Kxg2 De6 29.Tab1 Td7 30.Tb2 Tb8 31.Tcb1 Dd5+ 32.Kg1 h6 33.Da4 (of  33.Dg4 met de dreiging 34.Txb7 Tdxb7 35.Txb7 Txb7 36.Dc8+) 33…a6 34.Tb6+-;

b.      27…Lxg2 28.Kxg2 b5 29.a4 b4 (29…a6 30.axb5 axb5 31.Txa8 Txa8 32.Ta1+-. Wit komt binnen over de a-lijn.) 30.a5! De6 31.Tcb1 Tab8 (31…Dc4 32.Ta4) 32.Tb3 Tb5 33.Db1 Tdb8 34.Ta4 Dc4 35.a6 h6 36.h3. Volgens Fritz staat wit bijna gewonnen. 36…Dd5+ 37.Kg1 Dc4 38.Ta2 Dd5 39.Tab2 Dc4 40.De4 De6 (Sterker dan 40…Tc8 41.Tb1 Kf8 (41…Tc7? 42.De8+ Kh7 43.De5) 42.Dh7) 41.Dxe6 fxe6 42.f4 met duidelijk voordeel.

c.      27…De6 28.Lxd5 Dxd5 29.Tab1 Tab8 30.Tb2 Td7 31.Tcb1 en verder als in variant a.

 

27. … De6 28. Tac1 Lxg2 29. Kxg2 a6 30. Dc2 g6 31. a4 Td6 32. Te5 Dd7 33. Dc4 Te8 34. Tc5 Kg7 35. b5 axb5 36. axb5 Tee6 37. bxc6 Txc6 38. d5 Txc5 39. Dxc5

Sterker was 39.Dd4+

39. … Te5 40. Td1 f6 41. Dd4

Eerst 41.f4 Te8 en dan 42.Dd4 was sterker geweest.

41. … g5 42. e4 g4 43. Tc1 Kg6 44. d6?

Te gehaast. Wit staat overwegend maar hij moet de druk kalm opvoeren: 44.De3 De7 45.Dd3 Dd6 (45…Txe4? 46.d6; 45…Db4 46.Tc4 Dd6 47.Db1 Dd7 48.Tb4+-) 46.Tb1 Dd7 47.Tb4 h5 48.Db1 Te7 49.Tb6 Kg7 50.Db4+-. Na de gespeelde zet loopt de partij remise.

44. … Te6 45. e5 Txe5 46. Tc7

De aanval op g4  door 46.Tc4 bood nog de meeste kansen.

46. … Df5 47. Dd1 De4+ 48. Kg1 De1+ 49. Dxe1 ½-½

 

[2]  Lasschuit – Kunnen, Hilversum 2010   Stelling na 27 … Pc4   28. Pxc4 Net als in de vorige partij wordt mijn trotse voorpost fluks afgeruild. Wit had hem ook met 28. b3 kunnen verjagen, maar dat had hem een zorgenkindje op c3 opgeleverd. Ik herinnerde mij de partij uit 2007 en besloot deze keer met de pion terug te slaan. 28. … bxc4? ►

Helaas, nu was slaan met de toren beter geweest. 28… Tc4x

a.      29.Dd2 b4 30.cxb4 Tc2 31.De3 axb4 (Dreigt Da6) [ analysediagram 1 ]

a1) 32.Tdc1 d4 33.Df4 e5 34.Dg5 h6 en wint;

a2) 32.Te1 Da6 33.Db3 Da5 34.e3 (34.a3 bxa3 35.Dxa3 Dxa3 36.bxa3 Ta2 37.Tec1 Txc1+ 38.Txc1 Kf8) 34…Dc5. Fritz 9 geeft nu: 35.Tbd1 Tc4 36.Te2 h5 37.Kg2 h4 38.f3 Db5 39.Tf2 Da5 40.Kg1 Dc7 Zwart staat beter, maar de winst is niet concreet, een kwestie van lange adem;

 

Analysediagram 1	Analysediagram 2

 

b.      29.De3 (Dekt veld c2 zonder door Tc2 lastig te worden gevallen, zoals in de vorige variant) 29… b4 30.cxb4 axb4 31.Tbc1 h6 32.Txc4 dxc4 of 32. h3 Da6 en zwart staat beter;

c.      29.Dd3 b4 30.cxb4 axb4 31.Te1 (31.e3 belemmert de witte dame) 31…Tc2  [ analysediagram 2 ]

c1) 32.e4 Da7 33.Tf1 Dxa2 34.exd5 exd5 met duidelijk voordeel;

c2) 32.a3 T2c4 33.Db3 (33.a4 b3) en nu bijvoorbeeld 33…Db5 34.h3 Da5; 34.Dd3 b3 met voordeel voor zwart;

c3) 32.Db3 (Passieve verdediging is het moeilijkst voor zwart) 32…Db8 33.Tbd1 T2c4 34.De3 Da8 35.Db3 Da5 36.h3 T8c6 37.Td2 e5 38.Df3 d4 Zwart houdt druk op de damevleugel en probeert tegelijkertijd een vrije pion op de d-lijn te creëren. Wit houdt remisekansen in het eindspel met zware stukken.

 

29. e4! Deze mogelijkheid had mijn tegenstander in de vorige partij niet. De stelling staat nu ongeveer gelijk.

29. … Td7 30. exd5?

Wit had de druk kunnen opvoeren met 30.Td2 (bijvoorbeeld 30 … Tcd8 31.Tbd1 h6 32.De5 met ongeveer gelijk spel) of 30.b3 (met het plan 30… cb3x 31.ab3x en 32.c4).

30. … Txd5 31. Dg4 Tcd8

Een andere mogelijkheid was 31…Td3 32.Txd3 cxd3 33.Dd4 Db5 34.Td1 Dxb2 35.Txd3 h6 met iets beter spel voor zwart.

 

32. Txd5 Dxd5 33. De2 f6 34. De3 Kf7 35. Te1 e5 36. Kf1 Dd3+

Ook goed was 36…Dh1+ 37.Ke2 Dxh2 38.De4 (38.Da7+ Kg6 39.Dxa5 Tb8-+) 38…Dh5+ en nu:

a)  39.Kf1 Dh3 40.Ke2 De6 41.Dh7x Tb8 met voordeel voor zwart;

b) 39.g4 Dg6 40.Dc5x Kf8 en wit mag niet op a5 slaan wegens Dd3 mat.

37. Dxd3 cxd3 38. Td1 Ke6 39. f3 f5 40. Kf2 e4 41. fxe4 fxe4 42. Ke3 Ke5

Of 42…Kd5 43.Tf1 Kc4 44.Tf2 a4 45.Kd2 Te8 46.Ke3 a3.

43. Td2 Tf8 44. Tf2 Txf2 45. Kxf2 d2 46. Ke2 e3 47. b4

Versnelt het einde. Wit had de partij kunnen rekken door zo weinig mogelijk te doen, bijvoorbeeld 47.b3 Ke4 48.a3 g6 49.h3 h6 50.a4 Kd5 51.Kd1 Ke5 52.Ke2 Ke4 53.h4 h5 en nu heeft hij geen afwachtende zetten meer: 54.b4 ab4x 55.cb4x (55.a5 bc3x 56.a6 c2 57.a7 d1D mat) 55… Kd4 56.b5 Kc3 57.b6 Kc2 58.b7 d1D enz.

47… axb4 48. cxb4 Kd4 0-1