Het ontslag van Gert-Jan Verbeek bij AZ kwam voor de meesten als een verrassing, ook voor Verbeek zelf. De spelers hadden bij de directie aangegeven dat ze niet meer zo blij waren met zijn werkwijze. Ze voelden zich moe en hoewel de prestaties niet slecht waren, besloot de directie dat de trainer eruit moest. Verbeek concludeerde dat ‘zijn houdbaarheidsdatum was verlopen’ en accepteerde het ontslag zonder morren.
In de commentaren in de krant stond de volgende dag dat de houdbaarheidstermijn van voetbaltrainers gemiddeld drie jaar is. Dat zou betekenen dat de tijd van Koeman bij Feyenoord zo’n beetje voorbij is. En dat de chemie tussen Wouters en FC Utrecht uitgewerkt begint te raken. Maar je weet het niet, want er zijn uitzonderingen, zoals Alex Ferguson, Arsene Wenger en Foppe de Haan. Ik acht het niet uitgesloten dat Frank de Boer bij Ajax ook een bovengemiddelde houdbaarheidstermijn heeft, maar veel langer dan vijf jaar zal hij daar niet blijven.
Houdbaarheidstermijnen verschillen per persoon. Marcel Wouda heeft het nog geen jaar volgehouden bij Ranomi Kromowidjojo. Zwarte Piet gaat al eeuwen lang zonder veel problemen mee, maar ook voor hem het kan plotseling zijn afgelopen. Wie weet waar Sjors en Sjimmie zijn gebleven? Dit zou ons, schakers, aan het denken moeten zetten. Want is het niet zo dat wij met de witten de zwarten bestrijden? En is het niet zo dat de witten altijd beginnen en daardoor altijd in het voordeel zijn? Dat de zwarten gedoemd zijn zich te verdedigen? Het schaken moet zich vernieuwen, want zoals we het nu doen kunnen we het niet lang meer volhouden.
Gelukkig denkt de KNSB na over de toekomst. Ik denk dat verlopen houdbaarheidsdata niet het geringste deel van het probleem zijn. Er zijn bestuurders die, alle goede bedoelingen ten spijt, het schaken nog net zo organiseren als 30-40 jaar geleden. De jeugd van tegenwoordig kan zich wel iets spannenders voorstellen.
Ondanks een al lang verstreken houdbaarheidsdatum is Kirsan Iljoemshinov, de voormalige president van de autonome Russische republiek Kalmukkië, nog steeds president van de FIDE. De volgende verkiezingen zijn in augustus 2014 en Garry Kasparov heeft zich kandidaat gesteld. Een beetje moeilijk geval.
Bij de verkiezingen van 2010 was Kasparov running mate van Karpov, zijn grote rivaal aan het schaakbord. Iljoemshinov won glorieus omdat hij er in was geslaagd een groot aantal vertegenwoordigers van schaakontwikkelingslanden met mooie woorden, kleine geschenken en loze beloften aan zijn kant te krijgen. Als twee ex-wereldkampioenen samen niet kunnen winnen, kan één van hen het dan wel alleen? Misschien is de houdbaarheidsdatum van Kasparov al verstreken voordat hij is begonnen.
Ik hoop het niet. Kasparov is iemand met charisma en moderne ideeën. Zijn visie is niet beperkt tot het topschaken. Hij heeft veel tijd en energie gestoken in zijn campagne voor het schaken op school, waarvoor hij zelfs de steun van het Europese Parlement heeft verworven. Anders dan Iljoemshinov kent Kasparov de weg in de Westerse wereld. Dat is van groot belang voor het mondiale, kosmopolitische karakter van het schaakspel. Onder Iljoemshinov is de kans groot dat de schaaksport een Aziatisch bordspel wordt, financieel afhankelijk van Gazprom en Chinese investeerders.
Kasparov FIDE-president en Carlsen wereldkampioen – een mooi vooruitzicht.