Het Groningse eindejaarstoernooi is een onveranderlijk baken in een wereld die van veranderingen aan elkaar hangt. Dit jaar viel mij dat weer extra op. Toen ik mij op Tweede kerstdag had ingeschreven bij het gebruikelijke hotel en mijn even gebruikelijke wandeling naar de Grote Markt had gemaakt werd ik enigszins onaangenaam getroffen. De Grote Markt met zijn stadhuis uit 1810 wordt omgeven door een prachtige rij gebouwen. Toen ik aankwam zag ik tot mijn misnoegen dat aan de oostkant een geweldig gat gaapte. Het gebouw dat vroeger een studentenfaciliteit was geweest en daarvoor een voortreffelijke Italiaan herbergde was pleite, foetsie. Het geheel zag eruit als een tandenrij van iemand die bij een vuistgevecht een tand verloren heeft. Geen gezicht dus.
Door het gat kon je de relatief nieuwe huizen zien die daar zo’n honderd meter achter stonden. Ik vroeg een passerende Groninger wat hiervan de bedoeling was. Ja, hij wist het niet zeker, maar dacht dat daar nu een groot gebouw zou verrijzen. Oeps.
Het toernooi wordt alweer jaren gehouden in de sportaccommodatie op het Zernikecomplex in de wijk Paddepoel. Op nauwelijks honderd meter staat het gebouw waar ik zelf aan het eind van de jaren zeventig werkte. Het had indertijd de zuivere vorm van een kingsize diplomatenkoffer en heette heel fantasievol het WSN gebouw. Drie keer raden waarom. Nu heeft het de prachtige Nederlandse naam Duisenberg Building en is er een puist aangebouwd. Die puist viel me dit jaar op, maar misschien was hij er al eerder. Iets zegt me dat de wis-, natuur- en sterrenkundigen hier niet meer te vinden zijn.
Wat ik in het eindejaarstoernooi zoek is een heleboel, maar het is de vastigheid die mij speciaal bekoort. De vaste rituelen, de vaste organisatoren, de vaste klanten. Bij die vaste rituelen hoort ook de koffie met gebak bij een goeie tent waar ik al jaren kom. Bij die vaste rituelen hoort ook mijn korte wandeling vanuit die tent naar die ene boekhandel. Helaas is die boekhandel geen baken van vastigheid. In de loop van de jaren zag ik een ronduit voortreffelijk assortiment wetenschappelijke literatuur kleiner en kleiner worden. Naast serieuze boeken op sterrenkundegebied kregen populaire prulwerken voor amateurs een steeds grotere plaats ingeruimd. Toen ik ditmaal de boekhandel binnenstapte zag ik boven de schappen veel te veel aanduidingen als “fictie”, “filosofie”, “esoterie”. Op geagiteerde toon vroeg ik een jong ding achter de kassa waar de wetenschappelijke boeken stonden. Ze dacht iets te lang na, wees vaag ergens heen en had het over “wat psychologie en zo”. Toen ik ging kijken zag ik dat er een lunchroom in de boekhandel was ingebouwd. Ja, ik begrijp ook wel waarom, maar had niettemin meer de smoor in dan ik hier kan uiten. Het lijkt erop dat ik dit kleine wandelingetje nooit meer hoef te maken.
Vastigheid is er in het jaarlijkse zondagse uitstapje naar Zuidlaren. Ditmaal met Eric en Han uit de Antillen. Magnifieke huizen, stoer en stevig en een serene atmosfeer. Een kerkgebouw groots in zijn protestantse eenvoud. En ook hier weer die tent met goede koffie en gebak. De gesprekken over de toestand van de schaakwereld.
En ja, dan is er tenslotte een vorm van vastigheid tijdens het schaken zelf. De vastigheid namelijk dat iedereen in zijn database kan zien en inderdaad ziet dat ik op 1. e4 alleen maar Frans wens te spelen. Met als gevolg dat ik in dit eindejaarstoernooi geen enkele Franse partij heb gespeeld. Dat is dan weer wel een verandering tegenover vroeger jaren. En ik maak mezelf nu maar wijs dat dit een complimenteuze verandering is. Een troostrijke gedachte.