Onlangs heb ik samen met een collega binnen TNO een initiatief van de grond getild dat een bepaalde vorm van samenwerking over de grenzen van de verschillende eenheden heen, gemakkelijker maakt. TNO-ß brengt TNO-ers samen die een min of meer zuivere wiskundige of natuurkundige achtergrond hebben. Zij zijn op veel plaatsen inzetbaar en willen dat vaak ook zijn. Zij kunnen degenen die een zogenaamd “generiek” probleem hebben, effectief helpen. Want waarom zou je jezelf als levenswetenschapper met het oplossen van een smerige vergelijking afbeulen, als er lieden in dezelfde organisatie zitten die dat beter kunnen en het nog leuk vinden ook?
Het initiatief werd in het personeelsblad beschreven, compleet met foto’s van de genoemde collega en mijn persoontje. Er kwamen te verwachten reacties bij mij binnen, maar ook één totaal onverwachte…..en onbedoelde.
Kort nadat het personeelsblad was verschenen, kwam er een e-mailtje uit Frankrijk in mijn elektronische inbak binnen. Een Franse Nederlander -neen, niet die – juichte het initiatief toe. Hij ontving het personeelsblad kennelijk ook (?) en zei dat hij een artikel aan het schrijven was over de aarde als “draaiende pendule” en daar kon hij eigenlijk wel wat wiskunstige hulp bij gebruiken. Hij was gepensioneerd en wilde naast artikelen ook een boek publiceren “over natuurkunde zonder wiskunde”. Ik begon een benauwd voorgevoel te krijgen.
Toch schreef ik hem dat hij het artikel maar moest opsturen. Ik zou kijken wat ik kon doen. Enige dagen later lag er een pakketje op de deurmat. Het bedoelde artikel zat erin plus een artikel over het zich oprichten van een tollend gekookt ei en eentje met de veelbelovende titel E = m c2. Lezing van dit laatste artikeltje deed mij besluiten dat het kennelijk was bedoeld als een hilarische column in een of ander blad, maar nadat ik de twee andere artikeltjes diagonaal gelezen had wist ik beter. Was ik er dus toch weer ingestonken!
Intermezzo: het fenomeen “crackpot”.
In de tijd dat ik in Groningen op het Kapteyn Lab werkte, kwamen er maandelijks brieven binnen van Belgen en andere wereldburgers die haarfijn uit de doeken deden waarom Einsteins relativiteitstheorie niet deugde of waarom de Big Bang grote flauwekul was.
Vaak hadden de briefschrijvers hun ideeën al vele malen elders geventileerd en waren zij boos dat de wetenschappelijke wereld niet bereid was om goed naar ze te luisteren en (dus) hun ideeën te omarmen. Soms zochten zij uitgevers voor hun geschriften en nooit met het gewenste resultaat. Voor deze vasthoudenden bestond er een woord: crackpots.
Ik herinner me dat ik op gegeven moment werd gestrikt om zo’n crackpot te beantwoorden. Het kostte me een dag, want je moet wel nauwkeurig en verantwoord schrijven. Ik vond het trouwens leuk en ik herinner me dat ik vooral heel aardig was. Ik was, kortom, mezelf niet.
De vriendelijk bejegende briefschrijver reageerde per omgaande om mij mijn dwalingen duidelijk te maken. Leerzaam, uiterst leerzaam: ik was met mijn vriendelijke reactie dus nog meer tijd kwijt. Mijn tweede antwoord was bits. Hè, gelukkig, nu was ik mezelf weer. En ik heb nooit meer wat van de man gehoord. Einde intermezzo.
Deze ervaring indachtig schreef ik de Franse Nederlander een keurige e-mail waarin ik duidelijk maakte geen hulp te kunnen en willen bieden. Dat zijn artikel over Einsteins formule op z’n best een komische act was en dat de twee andere artikelen opvattingen over de mechanica lieten zien, die mijlenver van de gangbare verwijderd waren. Ik wenste hem verder alle goeds toe. Want zo ben ik ook wel weer. ———————————————————————————————————— Maar die avond bekroop mij een onaangename gedachte. Ik schrijf wel eens schaakstukjes. Weliswaar niet in New in Chess, slechts in een simpel clubblaadje. Maar hoe zouden die stukjes vallen bij spelers van grootmeesterklasse? Nou ja, die lezen dat natuurlijk niet. Maar toch… ik dacht aan de mierenijver waarmee de gepensioneerde crackpot zijn bizarre stukjes had geschreven, aan de mierenijver waarmee ikzelf…. Laat ik hier maar gauw stoppen. Dit stukje gaat helemaal de verkeerde kant uit….. MN