DE IDEALE NOORHOEK OPSTELLING
DE NOORDHOEK
Tijdens het Liechtenstein Open 2000 was ik er getuige van hoe Josef Pribyl zijn dame in de beruchte noordhoek door Egon Brestian op had laten sluiten. Ze kon geen kant meer uit. Pribyl’s ogen zochten wanhopig naar niet een bestaande uitweg. In het vorige clubblad vroeg ik me in het commentaar bij deze partij af of er soms iets loos was in de noordhoek. Dit vermoeden werd door Tim Krabbé in een artikel met de veelzeggende titel ‘The claustrophobic queen’ bevestigd. Onderstaande partij, die de risico’s van een verblijf in de noordhoek wel zeer treffend illustreert, is afkomstig uit dat artikel.
Böhm – Olof, 1979. 1.d4 c5 2.d5 f5 3.g4 fxg4 4.h3 d6 5.hxg4 Lxg4 6.f3 Lf5 7.e4 Ld7 8.Pc3 Pa6 9.Lg5 Da5 10.Pge2 g6 11.Lh3 Lxh3 12.Txh3 Lg7 13.Ld2 O-O-O 14.Pf4 Pc7 15.a4 Db6 16.Pb5 Pxb5 17.axb5 Tf8 18.c4 a6 19.Pe6 Tf7 20.La5 Da7 21.b6 Db8
Zie het diagram. Wat nu volgt is puur sadisme. 22.Da4 Pf6 23.O-O-O Ph5 24.Tdh1 Le5 25.Ld2 Tg8 26.Kc2 Lg3 27.f4 Lf2 28.Txh5 gxh5 29.Txh5 Ld4 30.Tg5 Th8 31.Lc3 Lxc3 32.Kxc3 h5 33.Txh5 Tg8 34.Kb3 Tgf8 35.Ka2 Tg8 36.f5 Da8 37.Th6 Db8 38.Pg5 Tfg7 39.Tg6 Txg6 40.fxg6 Kd8 41.g7 a5 42.Pe6+ Kc8 43.Pf8 Zwart gaf op.
Hans Meijer.
DE IDEALE NOORDHOEK OPSTELLING
Het zal niet bij iedereen bekend zijn dat Henk Noordhoek vroeg in zijn schaakcarrière een zekere voorkeur ontwikkeld heeft voor het plaatsen van stukken in de linkerbovenhoek van het schaakbord. Ik moet bekennen dat deze gewoonte van Henk mij fascineert en dat ik me al enige tijd afvraag wat hem ertoe beweegt om dit te doen. Een voor de hand liggende gedachte was dat deze gewoonte terug te voeren zou zijn op degene van wie hij het schaken geleerd heeft. Ik dacht dat dat Willem Broekman was, maar navraag bij Henk en Willem leerde me dat dit niet het geval was. Henk is een selfmade schaker. Zou dat verklaren dat zijn stukken het spoor zo vaak bijster raken? Meestal betreft het zijn beide paarden. Die duiken vaak al in het begin van de partij in de noordhoek op. Na verloop van tijd ben ik hier aan gewend geraakt en kijk ik er niet vreemd meer van op. Al evenmin verrast het me als zijn arme paarden gedurende de rest van de partij niet meer uit de noordhoek komen. Meestal speelt Henk dan de Aljechin verdediging. Deze verdediging staat min of meer garant voor het snel laten verdwalen van beide paarden in de noordhoek. Ik moet overigens toegeven dat het vaak niet de slechtste schakers zijn die een zwak voor de Aljechin verdediging hebben. Alexander Aljechin was wereldkampioen en Lev Alburt is kampioen van de Verenigde Staten geweest. Het kan zijn dat Henk van plan was zich aan het spel van deze twee schakers op te trekken. De bizarre gewoonte van Henk heeft ertoe geleid dat we de linkerbovenhoek van het bord gekscherend de noordhoek zijn gaan noemen. Gerhard Eggink ging zelfs zover het noordhoek schaak op oudejaarsavond als nieuwe schaakvorm te lanceren en ik heb een beetje plagerig in de laatste twee clubbladen partijen laten zien waarin de zwarte dame in de noordhoek verdwaalde. Helemaal eerlijk was dat niet, want dat zijn dame tijdens de partij in deze hoek verdwaalt is zeker geen gewoonte van Henk. Om een en ander een beetje goed te maken wil ik mijn drieluik over de noordhoek afsluiten met een fraaie studie die in een klap duidelijk maakt dat er niet alleen verschrikkelijke dingen in de noordhoek gebeuren maar dat zich daar ook zaken van grote schoonheid afspelen. Onderstaande studie is een lust voor het oog.
Aleksandr Petrovich Kuznetsov, 3de aanbeveling Kubbel Memorial Toernooi, 1945
Wit speelt en maakt remise. In het linkerdiagram is nog nauwelijks te zien dat de beslissende slag zich in de noordhoek af zal spelen. De noordhoek lijkt wat dat betreft op de Bermuda driehoek. In die driehoek verdwijnen op raadselachtige manier zeeschepen, in de noordhoek zijn het schaakstukken. 1.a7 Db2+ 2.Kh1 Da1 3.a8D! Dxa8 Het zwarte dame verdwijnt in de noordhoek. 4.Txe4+ Kf2 5.Tf7+ Kg3 Het lijkt alsof alles voor wit voorbij is. 6.Ta7! Pxa7 Het andere zwarte paard verdwijnt eveneens in de noordhoek. Nu volgt de finale. 7.b7!! Zie het rechter diagram. Dit diagram geeft de ideale opstelling van de zwarte stukken in de noordhoek weer. 7…Qxb7 pat!! Deze studie combineert de ideale opstelling van de zwarte stukken in de noordhoek met die van de beide koningen in de zuidhoek. De hangende witte toren midden op het bord completeert het eigenzinnige beeld.
Hans Meijer