OPLOSSING KERSTPUZZEL
DIVERGEREND DENKEN
In het vorige clubblad vroeg Rob de Vries zich af waarom ons blad geen opvallende naam heeft. Zo heeft de schaakclub AAS uit Aalsmeer een clubblad met een wel zeer opmerkelijke naam namelijk de AASgier. Rob daagde ons uit om ook met een aansprekende naam op de proppen te komen. De eerste die mij aanklampte was Henk Breugem. Hij stelde ‘De opgang’ voor, in de betekenis van de weg die naar boven leidt. Een naam die in ieder geval recht doet aan de naam van onze club. De eerste naam die mij te binnenviel was die van ‘de vrijpion‘, daarna kwam ik al snel op ‘de vrijdenker’ en ‘de vrijbuiter’. Prima namen dacht ik maar dit denken werd onderbroken door een e-mailtje van Gouke (Max) Toxopeus die op mijn virtuele deurmat viel. ‘De Gouke’ klinkt ook niet slecht spookte meteen door mijn hoofd. Eens kijken wat Gouke betekent. Inloggen op het Internet en Gouke intikken bij Google leverde ‘Going On Unlimited Kinetic Energy’ op. Niet gek en onconventioneel, ik noteerde ‘de Gouke’ als mogelijke kandidaat. ‘Excelsior’ drong zich op als een geschikte naam. Excelsior is het thema uit het compositieschaak waarin een pion van de tweede rij oprukt naar de achtste rij om daar te promoveren. Voorbeelden zijn te vinden op de website van Tim Krabbé
WyyyyyyyyX
xDaCeAaAax
xaBaAaBaBx
xAbAaAaAax
xaIaAaAaMx
xAaAaAaAax
xbAaAbAhJx
xAhHaIaAax
xjAaAaAaGx
ZwwwwwwwwY
Sam Loyd, 1861.
1.b4 Tc5 2.bxc5 a2 3.c6 Lc7 4.cxb7 5.f5 bxa8D mat
Een optie uit een geheel andere hoek, namelijk die van Jonathan Rowson in Understanding the Grünfeld (1999), is ‘delroy‘. Deze naam heeft betrekking op de d-pion die op willen rukken om zich op de achtste rij tot koning te kronen. In Mein System (1925) noemt Aaron Nimzowitsch de vrijpion een ‘crimineel’. Interessant maar in mijn ogen toch wat minder geslaagd. Dan bevalt ‘suicide blonde‘ me beter, al was het maar vanwege de stuwende muziek en lyriek van INXS (spreek uit ‘IN Access’): She stripped to the beat; But her clothes stay on; White light everywhere; But you can’t see a thing; Such a squeeze; A mad sad moment; Glory to you; Glory to you; Take me there; Take me there. Lyriek die wel bij een vrijpion past. In The Oxford Companion to Chess (1992) van David Hooper en Kenneth Whyld staat wel wat over het onderwerp promotie maar geen enkele geschikte suggestie voor een naam voor ons clubblad. Misschien dat er in het boek Schaken in Stijl (2002) van de jonge doctor Ruurd Kunnen iets staat waar we wat aan hebben. Een korte blik in zijn boek leert dat Ruurd met name oog heeft voor de opening en in het geheel niet voor het onderwerp promotie. Vreemd eigenlijk. De Van Dale, Groot Woordenboek van de Nederlandse taal (1999) opent wel een nieuw perspectief en wel promotie uit de wereld van de marketing. Promotie met als oogmerk het stimuleren van de verkoop. Zo blijkt de uitdrukking in promotie, dat we geleend hebben van onze Franstalige Belgische buren, ‘in de aanbieding’ te betekenen. Hoewel deze naam volstrekt ongeschikt lijkt noteer ik hem toch maar. Je weet maar nooit. Ik divergeer verder. In het Van Dale Spreekwoordenboek (1994) komt het woord promotie niet voor. Wel opgaan in het spreekwoord ‘Voor niets gaat de zon op’, in het Frans: ‘Rien pour rien’, in het Engels: ‘You don’t get something for nothing’, in het Duits: ‘Für nichts gibt man nichts’ en in het Spaans: ‘De nada no se hace nada’. Dit lijkt me haaks te staan op ‘Niets hebbende en nochtans alles bezittende’ uit 2 Corinthiërs 6. Dan schiet me te binnen dat de Paulinische paradox wel opgaat voor een vrijpion, die als pion nog niets heeft maar in potentie wel alles bezit. Ik noteer ‘de paradox’, wat me een geschikte naam lijkt voor ons clubblad.
WyyyyyyyyX
xAaAaAaGax
xaAaAaAaJx
xAaAaAaHax
xaAaAmAaAx
xAaAaAaAax
xaAaAaAaAx
xAaAaBcAax
xaAaAaAiAx
ZwwwwwwwwY
Mario Matous, 1997.
1.Pf6 Kg7 2.Pe8 Kh6 3.g7 Tf1 4.Tg6 Kh5 5.Pf6 Txf6 6.Kxf6 e1D 7.Tg5 Kh6 8.g8P Het witte paard herrijst uit zijn as. 8….Kh7 9.Kf7 en zwart gaat mat.
Bij wie zou ik nog meer te rade kunnen gaan? Misschien bij Frits Hoorweg. Die heeft een originele kijk op de wereld en moet in staat zijn nog wat luikjes te openen waar ik net niet bij kan. Ik zal hem binnenkort eens over dit onderwerp aanspreken.
Hans Meijer.