(RdV) – Op een van de dagen dat Hans Böhm commentaar gaf tijdens het recente Tata-toernooi kwam het onderwerp eindspelstudies ter sprake. Böhm vertelde dat er één studie was die hij absoluut wilde laten zien, omdat die zo ontzettend mooi was. Zelfs Michail Tal was er zeer van onder de indruk toen hij het (in 1987) te zien kreeg, zo vertelde Böhm. Hierna toonde hij het probleem en de oplossing aan de stampvolle zaal, die het collectief schitterend vond. Het is het probleem dat bekend staat onder de naam “tractor-probleem” (omdat een Georgische boer er ooit jarenlang mee op zijn tractor rondreed in een poging het op te lossen). Het draait allemaal om één witte loper die het wint van (uiteindelijk) vier zwarte paarden! Via Google is nog te vinden dat volgens de Oekraïense schaakjournalist Eduard Gufeld ook Karpov en Kasparov onder de indruk waren van deze winstvoering, toen ze deze te zien kregen tijdens de Olympiade in Manila (1992). Er zijn diverse clubbladen en websites waar dit probleem al eerder getoond is, maar bij mijn weten is het bij Promotie nog redelijk onbekend. Over wie het lang geleden gemaakt heeft zijn de meningen verdeeld (zie Google).
Het gaat om de volgende stelling; wit speelt en wint (“zoals altijd in een studie”, aldus Böhm).
De oplossing:
1 . Pf6+ ( 1. d8D? Pf7+)
1. … Kg7 ( 1. … Kg6?, 2. Lh5+ en 3. d8D 1-0, omdat zwart nu niet Pf7 kan spelen )
2. Ph5+ Kg6 ( de enige zet, want op 2. … Kh7 volgt 3. Lc2+ en de zwarte koning moet naar de 8e rij,
zodat de d-pion met schaak promoveert )
3. Lc2+ Kxh5
4. d8D! ( toch! )
4. … Pf7+
5. Ke6 Pxd8
En nu, na dit dame-offer? Wit heeft één loper en één pion, en zwart heeft één loper, twee paarden en vier pionnen… En toch kan wit winnen!
6. Kf5 ( dreigt Ld1# )
6. … e2 ( enige zet )
7. Le4 ( dreigt Lf3# )
7. … e1P ( enige zet )
8. Ld5 ( dreigt Lc4 en dan Le2# )
8. … c2
9. Lc4 c1P ( enige zet )
10. Lb5 ( dreigt Le8# )
10. … Pc7 ( enige zet ) (*)
11. La4 1-0 ( nu is er niets meer tegen Ld1# ) (**)
(*) niet helemaal de enige zet: zwart houdt het zelfs een zet langer vol met 10. … Pc6, 11. Lxc6 Pc7, 12. La4 1-0 (zie boven)
(**) het mat kan alleen worden uitgesteld, niet voorkomen, door nog wat zetten met de beide nu nutteloze paarden te doen (bijvoorbeeld 11. … Pe2, 12. Ld1 Pf3, 13. Lxe2 en 14. Lxf3#)
De gehele oplossing is ook zet voor zet te volgen in de viewer! Gebruik de pijltjestoetsen, of laat de zetten automatisch spelen d.m.v. de “play”-toets (het pijltje in het cirkeltje); stop met de “stop”-toets (het vierkantje in het cirkeltje).