Enkele dagen geleden was het weer de jaarovergang. Allerlei rituelen vinden plaats, het elkaar een gelukkig en/of voorspoedig en/of gezond 2010 of Nieuwjaar toewensen, het afsteken van vuurwerk door het onbezonnen deel van de natie, het kijken en luisteren naar het nieuwjaarsconcert door degenen die verder nooit naar klassieke muziek tanen en het bezoeken van ouders en andere familieleden. Dit zijn echter de nadrukkelijke handelingen. Vrijwel ongemerkt worden er nog een paar verricht zoals het overnemen van wat gegevens uit de oude agenda in de nieuwe. Het vervangen van de afvalophaal kalender door een nieuw exemplaar en het vervangen van dé kalender. Bij ons is dat een dubbel ritueel. Want wij hebben twee “dé” kalenders. En dan gaat het natuurlijk niet om de gratis kalenders die afhaalrestaurants meegeven of de reclamekalenders van de autobranche. Neen, de ene is de NVBS kalender en de andere de Peakdistrict kalender. Op de NVBS kalender staan schitterende foto’s van treinen en trams en de Peakdistrict kalender bevat foto’s van ons favoriete vakantiegebied, een heimwee kalender zogezegd. De beide kalenders hangen op één spijker en ieder is een halve maand aan de beurt om in beeld te zijn. Spoor- en vakantieromantiek, hand in hand. Voor de nauwgezette administrateurs onder ons is er meer werk aan de winkel: nieuwe jaarmappen! Voor onder meer de salarisopgaven, de schaakknipsels, de belastingbescheiden. Het jaareinde geeft de gepassioneerde boekhouders hun jaarlijkse kick: de jaarafsluiting. Ik behoor tot dat illustere gilde. En dat heeft in de loop der jaren geresulteerd in een reeks penningmeesterschappen voor mijn echtgenote en mijzelf. Niets geen boekhoudprogramma’s. Heerlijk nog met de hand en zonder telmachine de boekhouding afsluiten, de balansmutaties aanbrengen en dan het ultieme: de Avw en Balans samenstellen.
Puur genieten! Wreed ben ik verstoord in mijn verblijf in dit eldorado door mijn voormalige werkgever, de belastingdienst. Tot mijn schrik moet ik voor de belastingplichtige stichtingen de BTW aangifte elektronisch doen. Via de computer en internet. Hoe vreselijk! Het kost mij uren om elke jaar weer te ontdekken hoe dat moet. Menu’s, wachtwoorden, helpmodules,. alles gaat altijd anders dan ik denk dat het zal gaan. Een papieren aangifte is in 5 minuten ingevuld, dan 2 minuten naar de post lopen en klaar is kees. De automatiseringsmaffia heeft hier duidelijk toegeslagen; ik kan het niet anders zien. En nu we het toch over belastingen hebben. Tijdens de jaarwisseling gebeurt er, in dat ondeelbare moment van 24.00 naar 00.00, ook van alles. Er zijn in alle gemeenten weer nieuwe verordeningen aangenomen, met verhoogde tarieven uiteraard, anders zijn er geen nieuwe verordeningen nodig. En uw eigen persoonlijke inkomstenbelastingjaar 2009 is geëindigd en daar is gewoon vanzelf een nieuwe voor gekomen. Contant belasting betalen, dat kan al heel lang niet meer, door de hoge kosten van beheer, transport en beveiliging. Wat we daar mee kwijt zijn geraakt, zijn de gelaatsuitdrukkingen van degenen die afstand moesten doen van het geld dat ze graag gehouden hadden: trots, gelatenheid, berusting, ergernis, soms wanhoop. En dat het geld van de drogist naar parfum rook, dat van de patatbakker naar frituurvet en dat het geld van de slager te herkennen was aan bloedvlekken. Boekhoudprogramma’s op de computer, on-line bankieren, automatisch betalen, weg is de romantiek.
Ik heb net de laatste partij van Jan Timman na gespeeld. Op de bank, op mijn kleine bordje met magnetische stukken, de wereld buiten wit van de sneeuw, Tjaikovski’s 6e symphony op de draaitafel (!), koffie en oliebollen. Mijn hoogromantiek in het hoge Noorden!