Op het moment dat ik dit stukje voor U schrijf heb ik een zetpil in de daarvoor bestemde plaats zitten. Diclofenac. Ik ben van nature niet kleinzerig, maar na een niersteenaanval van achttien uur is het toch wel aardig om even pijnvrij te zijn.
Drie jaar geleden had ik een niersteen in mijn linker “plasgootje”, ureter in de terminologie van de witjassen. In mei had hij acte de présence gegeven. Minder dan twee maanden later zaten een aantal Promotianen in Andorra te schaken. Een uur voor het ingaan van een van de rondes begon de steen mij te herinneren aan zijn aanwezigheid. Aan het bord kreeg ik een niersteenaanval. Het had erger gekund, maar over mijn eerste twintig zetten dacht ik niet na. Ik kon namelijk helemaal niet nadenken. Het mag dan ook geen verbazing wekken dat ik na de twintigste zet uitstekend stond. Daarna hield de aanval op, kon ik gaan nadenken en verloor.
Het is anno nu mogelijk om de pijn in zulke gevallen te bestrijden. Sterker nog, aan de oorzaak kan iets gedaan worden. De steen die er uiteindelijk uitgepeuterd werd, had een doorsnede van ruim een halve cm. Op natuurlijke weg komt zo’n steen er nooit uit. Stel je voor dat je tweehonderd jaar eerder had geleefd. Er was gewoon niets aan te doen geweest. De steen was aan het jojo-en gegaan in de ureter, misschien ooit in de blaas terechtgekomen. Het was de hel op aarde geweest. Mogelijk zou een ontsteking op den duur aan alle lijden voorgoed een einde gemaakt hebben. Tijdens een opwindend programma op Discovery-channel werden er wetenschappelijke graafwerkzaamheden gedaan naar een paar gemummificeerde lijken onder een kapel in Italië. Een van de onderzoekers kwam een baron of een graaf tegen die daar rond achttienhonderd en tien was begraven. De bijzondere condities hadden voor mummificatie gezorgd. Wat vrijwel onmiddellijk na ontdekking op televisie getoond kon worden was een versteende, met uitsteeksels getooide bal in het nierbekken. Een bepaald soort chocolaatje heeft ook die vorm en die afmeting. Deze versteende bal zat in de blaas van Meneer de Baron. Hij was niet erg oud geworden, zijn laatste maanden moeten een ware hel zijn geweest.
Pijn hoorde er vroeger op alle fronten bij. En daarmee hebben we misschien meteen een natuurlijke verklaring voor een geheel ander fenomeen uit vervlogen tijden: het bestaan van barbaarse straffen. De meeste oudere lezers hebben ongetwijfeld een idee van wat ik bedoel. Voor de allerjongste lezertjes echter, volgt hier in het kader van hun historische vorming een kleine bloemlezing van de gangbare opties in Europa.
Hier en daar kon de overspelige vrouw levend begraven worden, of eventueel verdronken. Hoogverraad in Engeland werd bestraft met een uitgebreide ceremonie waarbij o.a. darmen uit het lijf werden getrokken en testikels afgesneden. In Midden- en West-Europa was een ketter, heks of tovenaar iemand die je levend en wel liet verbranden. Onder verzwarende omstandigheden kon een moord bestraft worden met radbraken, een lijdensweg van mogelijkerwijs een etmaal. De achttiende-eeuwse pick-pocket/ ladenlichter/ pyromaan in Engeland daarentegen werd maar verwend: hij werd slechts opgehangen.
Is het een bizarre gedachte dat in een tijd dat het menselijk lijden groot en van alledag was, de straffen werkelijk excessief moesten zijn?
Over enkele uren zal de diclofenac uitgewerkt zijn. Tien tegen een dat de pijn weer terugkeert. Maar nu heb ik even respijt. Ik kan gauw van de gelegenheid gebruik maken om een stukje te schrijven. Tweehonderd jaar geleden had ik de tijd continu vloekend en zuchtend moeten doorbrengen. Maar als het me nu teveel wordt, ga ik gewoon opnieuw op een zetpil zitten.
De enige pijn waarvoor nog altijd geen pil is uitgevonden is de pijn van gemiste kansen op het schaakbord, van het verknallen van een potentieel meesterwerkje. Maar misschien is dat nu juist wel goed. Caïssa maakt, volgens mijn laatste informatie, nog steeds geen aanstalten om een apothekersopleiding te gaan volgen.