Remise claimen – hoe doe je dat
Remise claimen – hoe doe je dat? Rob de Vries
Inleiding
In de laatste thuiswedstrijd van Promotie 1 (tegen Krimpen a/d/ IJssel 1) was de stand op een gegeven moment 2½-2½, en was de situatie in de nog lopende partijen, althans volgens de "deskundigen" onder de toeschouwers, als volgt:
– aan bord 1 kon Bernard Bannink winnen;
– aan bord 5 zou Jan van den Bergh gaan verliezen;
– aan bord 7 zou Ben Ahlers gaan winnen.
Als dit allemaal uit zou komen zou dus de verheugende eindstand 4½-3½ bereikt worden, maar uiteraard waren ook de uislagen 4-4 en 3½-4½ (of erger) nog mogelijk. Toen gebeurde er het volgende: Bernard moest met remise genoegen nemen, waardoor de 4½-3½ er niet meer in leek te zitten. Maar tegelijkertijd vond men in de wandelgangen dat het toren-eindspel (met 2 pionnen minder) van Jan wel eens theoretisch remise kon zijn, zodat er toch nog kansen op de volle winst waren.
Maar toen!? Terwijl iedereen stond te verzinnen hoe Ben zijn goed staande partij tegen Jessica Derksen-Harmsen winnend af zou kunnen ronden, riep Jessica na een zet van Ben doodleuk de arbiter, en verklaarde "Met mijn volgende zet komt voor de derde keer een stelling op het bord die al 2 keer is voorgekomen, dus claim ik remise. Mag ik de klok stilzetten?". De (KNSB-)arbiter zei dat dat inderdaad mocht, maar dat ze de zet die ze wilde spelen wel eerst moest noteren, en ging toen aan de hand van het notatieformulier na of de claim klopte. Dat nam geruime tijd in beslag, want er zat steeds een aantal zetten tussen de stellingen waar het om ging. Intussen bestudeerde Ben zijn eigen notatiebiljet en moest na enig zoekwerk toegeven dat de claim correct was. Helaas…. weer een halve punt minder dan "gepland", en toen de partij van Jan ook nog verloren ging werd het ramp-scenario dus werkelijkheid: wel 4½-3½, maar in de verkeerde volgorde!
Ben zei later dat hij geen moment rekening had gehouden met de mogelijkheid van 3 maal dezelfde stelling, terwijl Jessica daarentegen vertelde dat ze er bewust op gespeeld had. Ze werd door haar teamgenoten uitbundig gefeliciteerd (ze had hiermee haar team aan de winst geholpen), waarbij ze ook nog aangaf "Dit is voor het eerst van mijn leven dat ik geclaimd heb!".
Na afloop bij de Chinees werd hierover natuurlijk nog druk nagepraat, en toen bleek dat zelfs in onze 2 KNSB-teams niet iedereen weet hoe dat remise-claimen nu eigenlijk precies moet, en omdat ik "daarvoor heb doorgeleerd" beloofde ik dat nog eens in De Promoot te zullen uitleggen. Bij deze dus.
De regels
Zoals bekend kan een partij om verschillende redenen remise worden. Het reglement kent
7 verschillende situaties, die in twee groepen verdeeld kunnen worden.
[1] Het is automatisch remise, en de partij is daarmee ONMIDDELLIJK beëindigd:
[1a] als een van de spelers pat staat (art. 5.2-a);
[1b] als geen van de spelers nog mat-potentieel heeft (art. 5.2-b en 9.6);
[1c] als de spelers remise overeenkomen (art. 5.2-c) [nadat correct remise is
aangeboden volgens art. 9.1-a];
[1d] als de vlag van een speler valt [indien van toepassing: zonder dat hij het vereiste aantal zetten heeft gedaan], terwijl zijn tegenstander geen mat-potentieel heeft (art. 6.10) [nadat correct ‘vlag’ is geclaimd volgens art. 6.9].
[2] De partij KAN remise worden verklaard:
[2a] als terecht een beroep wordt gedaan op de "3 maal dezelfde stelling-regel" (art. 5.2-d);
[2b] als terecht een beroep wordt gedaan op de 50-zettenregel (art. 5.2-e);
[2c] als [alleen in een sepcifiek beschreven situatie] een speler "geen winstpoging doet"
(art. 10.2).
Toelichting
[A] In de situaties [1a] t/m [1d] is van claimen geen sprake; de partij is remise en
ONMIDDELLIJK afgelopen.
[B] In de situaties [2a] en [2b] is sprake van "een beroep doen op"; dit is het beruchte ►
"claimen". Dit dient als volgt te geschieden:
[a] Als Uw tegenstander een zet heeft gedaan waardoor de 3-maal-dezelfde-stelling-
regel (art. 9.2) of de 50-zettenregel (art. 9.3) van toepassing wordt, dan kunt U
remise claimen als volgt:
1. U zet de klok stil;
2. U roept de arbiter;
3. U claimt remise op grond van de van toepassing zijnde regel.
[b] Als een van deze twee regels van toepassing wordt na de zet die U GAAT spelen,
dan kunt U remise claimen als volgt:
1. U speelt de zet NOG NIET;
2. U noteert de zet wel;
3. U zet de klok stil;
4. U roept de arbiter;
5. U claimt remise op grond van de zet die U gaat spelen (en genoteerd heeft),
en de van toepassing zijnde regel.
In beide gevallen beoordeelt de arbiter of de claim terecht is. Is dat het geval, dan is de partij remise. Is dat niet het geval, dan krijgt Uw tegenstander 3 minuten extra tijd, terwijl Uw tijd eventueel verminderd wordt (details: zie artikel 9.5-b); U moet dan de zet spelen die U genoteerd had, en de partij wordt voortgezet.
NB1: Let ook op artikel 9.4: Als een speler een zet doet zonder remise te hebben geclaimd, dan verliest hij bij deze zet het recht om op grond van artikel 9.2 of 9.3 te claimen.
NB2: En let ook op artikel 9.5: Als een speler remise claimt op grond van artikel 9.2 of 9.3, dan zet hij onmiddellijk beide klokken stil. Hij mag zijn claim niet intrekken.
[C] Situatie [2c] betreft het beruchte artikel 10.2, dat U het beste zelf nog eens aandachtig kunt
lezen:
Als de aan zet zijnde speler minder dan 2 minuten op zijn klok over heeft, dan mag hij remise claimen voor zijn vlag valt. Hij moet de klokken stilzetten en de arbiter waarschuwen.
a) Als de arbiter er mee instemt dat de tegenstander geen poging doet de partij op een normale manier te winnen, of dat het niet mogelijk is om op een normale manier te winnen, dan moet hij de partij remise verklaren. Anders moet hij zijn beslissing uitstellen.
b) Als de arbiter zijn beslissing uitstelt, dan kan aan de tegenstander 2 minuten extra bedenktijd worden toegewezen en gaat de partij verder in aanwezigheid van een arbiter, indien mogelijk. De arbiter dient de uitslag mee te delen nadat er een vlag is gevallen.
c) Als de arbiter de claim heeft afgewezen krijgt de tegenstander twee minuten extra bedenktijd toegewezen.
d) De beslissing van de arbiter inzake de artikelen 10.2 a, b en c is definitief.
Tot zover deze remiseclaim-beschouwingen. Bent U geïnteresseerd in spelregel-besprekingen, dan verwijs ik U ook graag naar de column "An Arbiter’s Notebook" van internationaal scheidsrechter Geurt Gijssen op www.chesscafe.com .
Rob de Vries