MAT
MAT
Hoe vaak komt het nou voor dat je in een reguliere kompetitie- of toernooipartij een echte matzet kunt uitvoeren? Eén keertje per seizoen? Sommige schakers schijnen het zelfs in hun hele loopbaan nog nooit te hebben gedaan.
Het mat zetten is niet direkt een gebeurtenis, die een partij naar een hoger niveau tilt, maar het geeft wel een kick. Zeker als het min of meer uit de lucht komt vallen. Het liefst dan nog vanuit verloren positie.
Het is een beetje als bij boksen: technisch verzorgd en stijlvol op punten winnen is het streven. Maar een echte onverhoedse knock-out is veel leuker. Voor de liefhebber dan.
Dit seizoen zijn van mijn eerste vijf partijen vier in mat geëindigd. Dit is een absurd hoge skore. Ik heb het eens nagekeken: in het vorige seizoen gebeurde het in 27 partijen drie keer dat pal voor de matzet werd opgegeven. Beetje flauw, bij één van de drie was ik trouwens zelf de verliezer. In het seizoen daarvoor kwam in 23 partijen nergens mat voor.
Ik zal de drie laatste mat-partijen laten zien. In de eerste is het mat onbelangrijk, maar de partij is wel leuk. In de andere twee is sprake van een echt flitsend mat.
Met zwart tegen Hans van der Wijk was na een rustige opening
1 g3 e5 2 Lg2 Pc6 3 c4 f5 4 d3 Pf6 5 Pc3 Lc5 6 e3 0-0 7 Pge2 Kh8 8 a3 a5 9 Da4 Ta6 10 Pd5
de volgende stelling ontstaan:
WyyyyyyyyX
xAaEfAcAgx
xaBbBaAbBx
xCaDaAdAax
xbAeJbBaAx
xLaHaAaAax
xhAaHhAhAx
xAhAaJhKhx
xiAkAmAaIx
ZwwwwwwwwY
Hans van der Wijk – Harrie Boerkamp, Zoetermeer september ’97
Stand na 10 Pd5.
Ik vond het tijd voor wat aktie:
10..Pg4 Met vaag een plan in m’n hoofd als 11..f4 12 gf4 Dh4. Achteraf blijkt dit echt gevaarlijk: 13Pg3 ef4 14 Pf4 Tf4 15 ef4 Pf2. Op 11 h3 wilde ik 11..Pf2 bekijken.
11 f3 Ai, stomweg niet gezien dat e3 na deze zet twee keer gedekt blijft. Ik ga niet terug, maar wat dan? Ik kan een dekker van e3 aanvallen en tegelijk de zwakte van d3 uitbuiten met de volgende zet:
11..Pb4!? Een zet van een gek, want wit kan de dame geven voor een toren en twee paarden.
A) Na dekken van d3 valt e3: 12 Dd1 Pd5 13 cd5 Pe3.
B) Elimineren van de aanvaller is niets: 12 Pb4 ab4 13 Db5 Pe3 14 Le3 Le3 15 Db4 d5.
C) Stukoffer aannemen is voor de koele kikker, maar kan waarschijnlijk wel: 12 fg4 Pd3 13 Kd2 e4 14 gf5 Td6.
D) Het echte werk: 12 ab4 ab4 13 Da6 ba6 14 fg4 c6 15 d4. Zwart staat wel iets aktiever, maar heeft uiteindelijk te weinig. De partij verliep op een soortgelijke manier:
12 ab4 ab4
13 fg4 Ta4
14 Ta4 c6
15 Pb4 Ook hier moet wit 15 d4 spelen. Hij zal dan uiteindelijk de overhand krijgen. Nu wint zwart een stuk in blijvend goede stelling. Daarna gaat het hard.
15..b5 16 Pc6 dc6 17 cb5 cb5 18 Ta8 Dd3 19 0-0 De2 20 gf5 Le3 21 Le3 De3 22 Kh1 De2 23 Tb8 Dc2 24 b4 Tf5 25 Tf5 Df5 26 Lb7 Df1 MAT.
In de wedstrijd tegen Collectief speelde ik met zwart tegen Matthijs Ransijn. Na een mislukt openingsexperiment werd ik resoluut naar de afgrond geschoven.
1 e4 e5 2 Pf3 Pc6 3 d4 ed4 4 Pd4 Lc5 5 Le3 Df6 6 c3 Pge7 7 Lc4 Pe5 8 Le2 d5 9 0-0 Ld6 10 f4 Dh6 11 Lc1 Pc4 12 Lc4 dc4 13 Da4 Ld7 14 Dc4 c5 15 Pb5 a6 16 Pd6 Dd6 17 e5 Dc7 18 De2 0-0 19 Pd2 Tad8 20 Pe4 Pf5 21 g4 Lb5 22 c4 Pd4 23 Dd3 Ld7
WyyyyyyyyX
xAaAcAcGax
xaBfEaBbBx
xBaAaAaAax
xaAbAhAaAx
xAaHdJhHax
xaAaLaAaAx
xHhAaAaAhx
xiAkAaImAx
ZwwwwwwwwY
Matthijs Ransijn – Harrie Boerkamp, Zoetermeer september ’97
Stand na 23..Ld7
24 Pg5 g6
25 Pe4 Lc6 Op deze zet ben ik best wel trots. Ondanks mijn penibele toestand speel ik op beperking van de bewegingsruimte van de witte koning.
26 Pf6 Kg7
27 Dh3 h6
28 Tf2 Wat nu te doen? Wit dreigt de zaak op te blazen met 29 f5.
28..Pe6 Een wanhoopspoging. Als wit nu 29 Le3 speelt is het uit. 29..Td3 30 f5 Te3 31 De3 Pg5 32 h4.
29 f5 Maar wit kiest in deze partij steevast de krachtzet.
29..Td1
30 Tf1 Tc1
31 Tac1 Pg5
32 De3 Hier gebruikte ik de rest van mijn twee minuten vóór ik ‘m zag:
32..De5!
33 De5 Op 33 Ph5 volgt 33..Kg8
33..Ph3 MAT
De week erna nog een beetje met het hoofd in de wolken met wit tegen Peter Briggeman. Met wit voel ik mij sterk. Hij kende de opening duidelijk niet, al speelde hij bekwaam tegen. Ik kreeg uiteindelijk wel een sterke drukstelling, sloeg remise af en probeerde van alles om ‘m te kraken.
1 e4 e5 2 Pf3 Pc6 3 Lc4 Pf6 4 d4 ed4 5 e5 d5 6 Lb5 Pe4 7 Pd4 Lc5 8 Le3 0-0 9 Lc6 Ld4 10 Ld4 bc6 11 0-0 Pg5 12 f4 Pe4 13 Pd2 Lf5 14 Pe4 Le4 15 c3 g6 16 De1 a5 17 b4 ab4 18 cb4 Dd7 19 Dh4 De6 20 g4 Tfb8 21 a3 Te8 22 Dg3 Kh8 23 Dh3 Tg8 24 Kf2 Taf8 25 Ke3 Tg7 26 Kd2 Kg8 27 Tf2 h5 28 f5 gf5 29 gf5 Dh6 30 Le3 Dh7 31 Tf4 Te8 32 Ld4 Dh6 33 Le3 Dh7 34 Taf1 Te5 35 Ld4 Tg2 36 Kc3 Dg7
WyyyyyyyyX
xAaAaAaGax
xaAbAaBfAx
xAaBaAaAax
xaAaBcHaBx
xAhAkEiAax
xhAmAaAaLx
xAaAaAaChx
xaAaAaIaAx
ZwwwwwwwwY
Harrie Boerkamp – Peter Briggeman, Zoetermeer oktober ’97
Stand na 36..Dg7
En het zou toch nog gelukt zijn met 37 f6! Dg5 38 Dc8 Kh7 39 Dc7 Tf5 40 Df7 Kh6 41 Le3. Nu werd het ook leuk, maar dan voor zwart:
37 Dh5? Lf5!
38 Tf5 Te3 MAT Ongelooflijk: ik word nu zélf matgezet.
En geloof het of niet: over de pijn van de nederlaag heen hou ik een goed gevoel aan zo’n partij over. Als er maar spektakel is, is schaken voor mij een feest.
Harrie Boerkamp