Het zag er heel lang naar uit dat het Nederlandse schaakteam tijdens het Europees Kampioenschap 2009 in Novi Sad ongeslagen zou blijven. Over de hele wereld volgden velen tijdens de laatste ronde het ongemeen spannende duel tussen Vugar Gashimov en Daniel Stellwagen met argusogen. De einduitslag van het EK hing van die partij af. Als Gashimov zou winnen was Azerbeidzjaan Europees kampioen en als het remise werd dan ging het goud naar Rusland. Het toreneindspel dat op het bord stond was letterlijk goud waard.
Gashimov wit: Kf7, Ta8, f6; Stellwagen zwart: Kh7, Th4, pion h5. U heeft 30 seconden en u zit achter de zwarte stukken. Wat doet u? Stellwagen tastte mis. Einduitslag EK 2009: 1. Azerbaidzjaan; 2. Rusland; 3. Oekraïne; 9. Nederland. Zie: chessbase.com/cbm/cbm132e/cbm132-10/gashimov_stellwagen.htm.
Het Nederlandse team bestond uit leden van de midden jaren tachtig generatie die rond 2005 de grootmeestertitel behaalden. Sipke Ernst, een laatbloeier die in 2007 de GM titel behaalde, reken ik ook tot deze generatie. Een hecht team leek me. Ik ging er vanuit dat de teamleden zich aan elkaar zouden kunnen optrekken. Dat bleek inderdaad het geval te zijn. Wales, Polen en Servië werden verslagen, tegen Italië, Rusland, Tsjechië, Frankrijk en Oekraïne werd gelijkgespeeld en alleen van Azerbeidzjaan werd verloren. De KNSB verdient in mijn ogen een groot compliment voor het afvaardigen van dit team naar het EK.
Drie schakers kwamen in Novi Sad met hun TPR boven de 2800 uit. Pavel Eljanov, waarvan Jan Smeets niet kon winnen, eindigde op 2823. Alexander Morozovich, waarvan Jan Smeets won, op 2820 en Vugar Gashimov, waarvan Daniel Stellwagen niet had hoeven te verliezen, op 2813. Van de Nederlanders bracht Erwin L’Ami het er met een TPR van 2709 het beste van af. Als hij altijd zo zou schaken schreef Hans Ree was hij bij de top 30 van de wereld.
Eind goed al goed? Uiteraard niet want wat is een EK zonder conflicten? Erik van den Doel was volgens schakers.info ‘pisnijdig’. Hij had in het EK team moeten zitten in plaats van Jan Werle. De KNSB had voor de plaatsingslijst moeten kiezen en hij eiste dat directeur sportief Jeroen Bosch aftrad. Ik keek er van op. Een snelle blik op de FIDE ratinglijst leert dat Van den Doel een rating heeft van 2589. Het verschil in rating met Jan Werle bedraagt zegge en schrijve 34 punten. Dat is bijzonder weinig. Interessant is ook de variatie in hun ratingen. Het blijkt dat de rating van Erik van den Doel varieert tussen 2558 (2005) en 2593 (2008) en die van Jan Werle tussen 2556 (2007) en 2607 (2009). Beide schakers lijken sterk aan elkaar gewaagd. Ik stel dan ook voor dat Erik van den Doel, net als vroeger in de tijd van Donner, Prins en Ree de gewoonte was, die dwarsliggende Jan Werle die geen loper van een paard kan onderscheiden voor een match uitdaagt.
Na het EK kwam ik er achter dat er nog een tweede conflict invloed had gehad op de samenstelling van het EK team. Nadat Sergey Tiviakov uit het NK weggelopen was zette de KNSB hem namelijk uit het EK team. Een rondje langs enkele schaakblogs leverde de volgende opinies op: Gert Ligterink op coruschess.com: “Dit is niet de plaats om nader in te gaan op de details van het conflict tussen Tiviakov en het KNSB-bestuur, al lijkt het mij duidelijk dat de bond het gelijk aan zijn zijde heeft.” Peter Doggers op chessvibes.com: Tiviakov: “Ik had geen andere keuze dan op te stappen uit het NK.” Dimitri Reinderman: “Alle deelnemers veroordeelden de acties van Tiviakov.”. Ruurd Kunnen op svpromotie.nl: “Doortastend optreden van onze bond, maar het riekt naar discriminatie.” Hans Ree van ‘Reisbureau Ree’ bedacht op nrc.nl een alternatieve reis voor Tiviakov: “Comfortabel zou de reis (naar Kroatië) niet zijn, maar je moet er wat ongemak voor over hebben als je twee wedstrijden vlak achter elkaar wil spelen. Eigenlijk ging dat hele conflict dus om niets.”
Jan Smeets: ELO 2650; score 4 uit 8, TPR 2653; Geboortejaar 1985; GM 2004; studie economie. Daniel Stellwagen: ELO 2631; score 5 uit 9, TPR 2662; Geboortejaar 1987; GM 2004; studie scheikunde. Erwin L’Ami: ELO 2606, score 6 uit 9, TPR 2709; Geboortejaar 1985; GM 2005; beroep schaker. Jan Werle: ELO 2565; score 2.5 uit 5, TPR 2523; Geboortejaar 1984; GM 2006; studie rechten. Sipke Ernst: ELO 2587; score 3 uit 5, TPR 2660; Geboortejaar 1979; GM 2007: studie Nederlands.