|
Standbeeld in Panevėžys , Litouwen |
Henk Alberts |
In augustus 2008 kreeg ik bijgaande afbeelding van een schaakstandbeeld. De vraag was: Waar staat dit standbeeld? Ter gelegenheid waarvan is het neergezet? Wat is er afgebeeld? De afbeelding was ergens op internet gevonden, maar meer was er niet bekend.
Ik besprak de vraag met verschillende Promotie-leden, kreeg tips als ‘dit is geen Russisch’, ‘mogelijk ergens richting Armenië of Azerbeidchan,’ en ik mailde de afbeelding nog naar een aantal mensen toe. De meeste mensen intrigeerde het waar staat dit standbeeld toch??
Nader speurwerk in 2009 maakte de tekst op het monument leesbaar, namelijk “AST KVIECIA SULOSΠ PARTIJA”. En we wisten dit te duiden als afkomstig uit Estland of Litouwen waar dit vrij vertaald iets betekend als “IK NODIG JE UIT VOOR EEN PARTIJTJE (SCHAKEN).” (KVIECIA is een vervoeging van UITNODIGEN, SUL betekent JE, PARTIJA betekent PARTIJ(TJE)). De vraag bleef echter Waar staat dit standbeeld? Ter gelegenheid waarvan is het neergezet? Wat is er afgebeeld?
Ik plaatste bovenstaande vraag ook als Paradepaardje op de site (www.euwe.nl) van de Motiefgroep, maar daarna werd het stil.
Totdat ik per mail benaderd werd door René Olthof van New In Chess. Hij had mijn Paradepaardje op de site gelezen en vroeg mij of de vraag nog steeds actueel was. Op mijn bevestiging dat de vraag nog steeds actueel was, gaf René aan dat dit soort puzzels bijna altijd eenvoudig op te lossen zijn, mits je de juiste mensen vraagt. En vervolgens bracht hij me in contact met grootmeester Sarunas Sulskis uit Litouwen, die mij (uit het Engels vertaald) ongeveer het volgende antwoord gaf:
“Het standbeeld bevindt zich in mijn thuisland, Litouwen, in een stad genaamd Panevėžys (pronunc. Pane-ve – jees met een nadruk op een laatste syllabe).
Panevėžys is ca. de 5e Litouwse stad en heeft ca. 100 duizend inwoners).
Ikzelf liep vele malen langs het standbeeld, heb het aangeraakt, nam foto’s en liet het aan mijn Spaanse vriend zien die het ook gretig fotografeerde. Dus waren er vele manieren om deze foto verspreid te krijgen. Dan een meer ingewikkelde kwestie, wie is de man? Mijn kennis is vrij onvolledig en helaas gebaseerd op roddels. De beeldhouwer was uiteraard totaal geen schaker. Naar mijn weten was hij een standbeeld van een bokser aan het maken en vervolgens om wat voor reden dan ook besloot hij dit te veranderen in een schaker. Bij het maken van de bokser gebruikte hij het gezicht van … Michael Tyson als een sjabloon.
De geschreven zin AST KVIECIA SULOS? PARTIJA. Ik herken het eerste woord AST niet. Misschien is dat een naam, maar nauwelijks waarschijnlijk, omdat alle Litouwse mannelijke namen uitgangen hebben als ‘as’, ‘is’ en ‘us’. KVIECIA SULOS? PARTIJA, betekent ‘ik nodig u uit voor een spelletje schaak.
Het doel van het standbeeld is gewoon om een leuk waterpark te versieren, en er staan vele andere beelden in dit park, zoals rivierkreeftjes, maagden etc.
Met vriendelijke groet, Sarunas Sulskis“
Met 119.000 inwoners is Panevėžys de vijfde stad van Litouwen. Panevėžys is de hoofdstad van het district Panevėžys. 96% van de inwoners zijn etnische Litouwers. Verder leven er voornamelijk Russen, Oekraïners, Polen, Witrussen en Joden. Panevėžys ligt centraal in het noorden van Litouwen aan de rivier Nevėžis, Panevėžys is vernoemd naar deze rivier. De afstand tussen Panevėžys en Vilnius is 145 kilometer en de stad ligt aan de weg tussen de hoofdsteden Vilnius en Riga. Panevėžys heeft verschillende partnersteden, waaronder het Nederlandse Goes (sinds 1993) en het Duitse Lünen.
En met de kennis van de plaatsnaam vond ik nog de volgende link op internet vinden: http://www.360cities.net/image/panevezys-the-old-riverbed-lithuania#57.94,5.83,44.0
Hier is het mogelijk een panoramablik van het monument te krijgen en van daaruit een blik naar alle windrichtingen te werpen.
Bovenstaande had ik geschreven en daarmee was de zoektocht ten einde. En toen werd ik eind november nog verrast door een mailtje van Ger Meijer (76 jaar jong) uit Badhoevedorp. Ook hij reageerde op het Paradepaardje op www.euwe.nl. Wat hij schrijft is dat hij het standbeeld via internet gevonden heeft. Hij doet daar nog de volgende drie linken bij:
1. http://picasaweb.google.com/lh/photo/2yvjXJ8bPpT0jeUuRfKgNg
3. http://www.panoramio.com/user/450018?with_photo_id=3255126
Naast de al bekende informatie voegt hij nog de volgende informatie toe: Het standbeeld heet officieel "de Schaakspeler" (Šachmatininkas) en staat in het Senvage Park in Panevėžys. Het standbeeld is gemaakt door de kunstenaar Redas Dirzys.
Hiermee kon ikzelf ook nog wat extra informatie opsporen: Het park Senvage (vertaald: de oude rivierbedding) wordt beschouwd als het symbool van Panevėžys en is een geliefde plek om vrije tijd door te brengen en om festivals te organiseren. Dit park met een kunstmatig meer en met een fontein in het midden bestaat uit kleinere eilandjes welke door bruggen met elkaar verbonden zijn. Het is tevens een geliefde plek om huwelijksfoto’s te laten maken. Zie voor meer foto’s van het park ook: http://www.miestai.net/ forumas/showthread.php?t=6559
De kunstenaar Redas Dirzys is in 1967 in Litouwen geboren. Hij studeerde beeldende kunst in Tallin (Estland) en werkt tegenwoordig in Alytus, Litouwen. Hij exposeerde in vele landen waaronder in de VS. Het beeld Šachmatininkas maakte hij in 2003/2004. Wat bewijst deze laatste toevoeging ; het heeft zin om een dergelijke zoektocht op internet te zetten!