Euwe speelt tegen een onbekende tegenstander (1931)

 

Op 15 december 1935 werd de laatste partij uit de match Euwe – Aljechin 1935 gespeeld. De partij werd remise en Max Euwe veroverde daarmee de wereldtitel schaken. Na 80 dagen, 30 partijen en 13 steden won Euwe met een eindstand van 15½-14½ en was daarmee wereldkampioen schaken.

 

Die match in 1935 was een rondtrekkend circus, zo werden er partijen gespeeld in Den Haag, Delft, Rotterdam, Utrecht, Gouda, Groningen, Baarn, den Bosch, Eindhoven, Zeist, Ermelo, Zandvoort en op diverse plaatsen in Amsterdam. Een locatie in Amsterdam waar verschillende partijen uit de match gespeeld werden was de toenmalige Militiezaal, Singel 423 te Amsterdam. Een zaal in gebruik van de Universiteit van Amsterdam, maar een zaal die ook een periode de tijdelijke raadszaal van de stad Amsterdam geweest is.

 

Op 15 december 2010 was het dus precies 75 jaar geleden dat Max Euwe Wereldkampioen werd. Reden voor veel landelijke kranten om een artikel aan deze historische gebeurtenis te wijden. Zo ook Gert Ligterink op 17 december in de zaterdagbijlage van de Volkskrant. Een groot artikel over bijna 2 pagina’s (tabloidformaat.)

 

Bij dat artikel ook de volgende foto:

 

Een foto met een raadselachtig onderschrift: “Max Euwe (rechts) speelt in 1931 met wit tegen een onbekende tegenstander. Vijf jaar later wordt hij gehuldigd als wereldkampioen na winst in de tweekamp met Alexander Aljechin.”

Een raadselachtig en prikkelend onderschrift. Hoe kan dat nu een foto met een jaartal (1931) maar geen verdere aanduiding? Waar is deze foto genomen?? Maar vooral: wie is die onbekende tegenstander???

 

De antwoorden: Deze foto is duidelijk genomen in de Militiezaal in Amsterdam. En die tegenstander uit 1931 is niemand minder dan Aljechin !!! Daarbij : de man die op de foto tegenover Max Euwe zit is niet Aljechin !!! Hoe zit dit alles?

 

——————————————————————————————————

 

Bernard Bannink had deze Volkskrant bij zich toen wij op 17 december (2010) met een Promotie-viertal het Jubileumtoernooi in Delft speelden (en wonnen). Aldaar bogen wij ons al over deze merkwaardige foto, doch we kwamen er toen niet uit.

 

Later die maand, voorafgaande aan het Oliebollentoernooi, bogen we ons nogmaals over deze vreemde foto. Dit leverde al een aantal observaties op. Zo wist Maarten van Zetten meteen te melden dat de stelling op de foto duidelijk een Cambridge Springs-opening betrof. Veel waardevoller was echter de observatie van Henk Noordhoek. Die merkte namelijk op dat er op de foto geen klok naast het bord staat (en die waren in 1931 toch al lang uitgevonden.) Dat was zeer scherp opgemerkt, en een sleutel naar de oplossing.

 

Want wat bleek, na het nodige zoeken. Het betreft hier een zogenoemde consultatiepartij,

Inderdaad uit 1931 en wel Max Euwe en Henri Gerard Weenink (met wit) tegen Alexander Aljechin en Graaf Johannes van den Bosch (met zwart).

 

Dus, hoewel Euwe wel tegen Aljechin speelt, is wat we op de foto zien niet Euwe die tegen een tegenstander speelt, maar Euwe en Weenink die samen hun volgende zet analyseren

(vandaar ook dat er geen klok op de foto te zien is).

 

Deze Henri Gerard Marie Weenink (27 oktober 1892 –

2 december 1931) was een sterke Nederlandse meester die voor Nederland in vier schaakolympiades meegespeeld heeft. Daarnaast was Weenink ook componist van eindspelstudies en problemen. Zijn beste resultaat behaalde Weenink toen hij in 1930, voor ondermeer Euwe en Spielman, het Amsterdam-toernooi won.

 

Van Henri Weenink (foto hiernaast) zijn overigens maar weinig foto’s te vinden; Hij overleed in december 1931, op 39 jarige leeftijd, aan tuberculose. Later zijn er ook nog diverse schaakclubs naar hem genoemd.

 

En ook Graaf Johannes van den Bosch, de partner van Aljechin in deze partij, was voor de tweede wereldoorlog één van de sterkste spelers van Nederland – na Euwe natuurlijk. Hij werd vierde op het NK van 1929, tweede op het NK van 1933 (het toernooi waar Olland achter het bord zou sterven), derde op het NK van 1938 en tweede op het NK van 1939. Graaf van den Bosch had een beetje de pech dat hij op z’n best speelde toen ook Euwe op zijn hoogtepunt was. Alle spotlights waren in die tijd uiteraard op Max Euwe gericht. Euwe was een klasse apart en won bijvoorbeeld een oefenmatch tegen Van den Bosch met 6-0.

En daarbij was Graaf Johannes van den Bosch een afstammeling van Johannes graaf van den Bosch (1780-1844), initiatiefnemer van de Maatschappij van Weldadigheid  (o.a. de armenkolonie Veenhuizen), gouverneur-generaal van Nederlands-Indië, Minister van Koloniën, door Koning Willem I in 1835 in de adelstand verheven.

►

De partij:   Wit     : Max Euwe en Henri Weenink Zwart : Alexander Aljechin en             Graaf Johannes van den Bosch   1. d3 d5 2. c4 c6 3. Pf3 Pf6 4. Pc3 e6 5. Lg6 Pbd7 6. e3 Da5 7. cxd5 Pxd5 8. Db3 Lb4 9. Tc1 e5 10. Lc4 P7b6.   De stelling van de foto, zie 1e diagram hiernaast

11. Lxd5 Pxd5 12. Pxe5 Le6 13. Pc4 Pxc3 14. Pxa5 Pxa2+ 15. Dxb4 Pxb4 16. 0-0 f6 17. Lh4 0-0-0 18. Lg3 The8 19. b3 Ld5 20. Pc4 Lxc4 21. bxc4 b6 22. Ta1 Kb7 23. Ta4 c5 24. dxc6 bxc6 25. f3 Te6 26. e4 Ta6 27. Txa6 Kxa6 28. e5 fxe5 29. Lxe5 Td7 30. f4 Ka5 31. Ta1+ Kb6 32. Kf2 a5 33. Kf3 Pc2 34. Tf1 Pd4+ 35. Ke4 a4 36. g4 Ka5 37. f5 Kb4 38. g5 Pb3 39. Kf4 Kxc4 40. f6 gxf6 41. gxf6 Kd5 42. Tg1 Pd4 43. Lxd4 cxd4 44. Ta1 Ta7 45. Ta3 Ta6.   Slotstelling, zie 2e diagram hiernaast

Uiteindelijk 0-1

 

Bovenstaande gefotografeerde stelling is uit de 2^e partij uit de minimatch van 2 consultatiepartijen, beide gespeeld in de al eerder genoemde Militiezaal in Amsterdam.

 

De 1^e partij eindigde op zaterdag 21 maart na 30 zetten in remise. De 2^e partij begon zondagmiddag om 2 uur. Om 6 uur, na 30 zetten, werd de partij afgebroken.

 

Zondagavond werd de partij hervat. Tot middernacht werd er doorgespeeld. Daarna werd de partij afgebroken. Volgens het Utrechts Nieuwsblad van maandag 23 maart 1931: “Vermoedelijk neemt Weenink den stand in studie om theoretisch na te gaan of deze strijd waarin Aljechin een pion meer heeft, tenslotte voor zwart winst op moet leveren.”

(Voor de jeugdigen onder ons: zo ging dat, Fritz had men toen natuurlijk nog niet.)

 

Ik heb het nergens meer exact kunnen nalezen, maar schijnbaar vond Weenink dat zwart gewonnen stond. In ieder geval vind ik als uiteindelijke uitslag van deze partij 0-1.

 

En dit alles werd gespeeld in de boven reeds genoemde Militiezaal, Singel 423 te Amsterdam. Dit in dezelfde Militiezaal waar Euwe in juni 1931 ook nog een match tegen oud wereldkampioen Capablanca speelde (en verloor met +0 -2 + 8).

 

En dit is dezelfde Militiezaal waar Euwe in 1935 nog een aantal partijen met Aljechin uitvocht; zie de foto hieronder.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Toch wel een behoorlijke fout van Gert Ligterink, om bij een artikel over Euwe – Aljechin een foto te plaatsen van een partij Euwe – Aljechin, en om daar dan als onderschrift bij te plaatsen “Max Euwe speelt met wit tegen een onbekende tegenstander.”