Artikelen uit het clubblad van de Schaakvereniging Promotie
Het Stellinggevoel (2) door Ruurd Kunnen
Twee berichten binnen een maand:
26 april: de match Kasparov-Ponomariov is uitgesteld;
26 mei: de match Kramnik-Leko is uitgesteld.
Het gaat niet goed met de hereniging van de schaakwereld. Zoals bekend is Ponomariov de wereldkampioen van de FIDE (knock-out toernooi met versneld tempo) en Kramnik is de wereldkampioen van het klassieke schaak, welke titel het eigendom is van de Einstein-TV-groep. Vorig jaar is in Praag op initiatief van grootmeester Yasser Seirawan beslist dat er weer één wereldkampioen moet komen, onder auspiciën van de FIDE, maar in het klassieke schaak. De gemakkelijkste oplossing, een match tussen de beide kampioenen, was te gemakkelijk. Ten eerste wilde de sterkste speler ter wereld, Kasparov, (meeste ELO-punten) niet buiten spel worden gezet en ten tweede had een aantal andere spelers bepaalde rechten opgebouwd in de nieuwe Einstein-WK-cyclus. Daarom werd een moeilijkere oplossing gekozen, namelijk dat voorafgaand aan de herenigingsmatch (de ‘unificatiematch’) eerst een match tussen de FIDE-kampioen en de sterkste speler en een match tussen de Einstein-kampioen en de winnaar van de Einstein-WK-cyclus zou worden gehouden. De winnaars van deze matches zouden de herenigingsmatch moeten spelen en de winnaar van de herenigingsmatch zou door iedereen als de enige echte wereldkampioen worden erkend.
In het vorige clubblad had ik het gevoel dat de stelling op het bord van de internationale schaakpolitiek onevenwichtig was en dat het spel nog alle kanten uit kon gaan. Inmiddels blijken noch de FIDE, de bond van schaakbonden, noch de commerciële Einsteingroep bij machte een match tot stand te brengen. Het is uitgesloten dat we nog dit jaar één wereldkampioen schaken krijgen. Het is natuurlijk allemaal de schuld van het kapitaal. Dat het organisatiecomité in Buenos Aires niet in staat was voldoende geld bij elkaar te krijgen voor een schaakmatch is gezien de toestand van de Argentijnse economie niet verwonderlijk. Verwonderlijk is (achteraf, ik geef het toe) dat de match überhaupt aan Buenos Aires is toegewezen.Voor de Kramnik-Leko-match leken de vooruitzichten beter, ondanks het wegvallen van de steun van Madam Najed Ojjeh. In Hongarije scheen men geïnteresseerd omdat eindelijk weer eens een Hongaar kans op de wereldtitel had. Toch is het ook daar niet gelukt. Kramnik en Leko zijn veel te keurige burgermannetjes voor een prijzenpot van een miljoen euro. Dat is alleen weggelegd voor aansprekende sporthelden, zoals Kasparov.
Misschien zijn we in een patstelling terechtgekomen waarin niemand iets onderneemt en waarin iedereen afwacht of zich vanzelf sponsors aanbieden. Waarschijnlijker is dat iemand probeert met een schwindel van de situatie te profiteren. Je zou kunnen denken aan mensen die wereldkampioenschappen van mens tegen computer gaan organiseren. Daarvoor zou best wel eens veel sponsorgeld kunnen worden gevonden, maar echt schaken doen we dan niet meer – dat zijn computerspelletjes. Een andere mogelijkheid is dat de FIDE tot de conclusie komt dat het klassieke schaakspel nu definitief zijn eind heeft bewezen. Het Pact van Praag zou dan gebroken worden en het FIDE-wereldkampioenschap met knock-out toernooien en versneld speeltempo zou tot de officiële norm worden verheven. Dit is geen onwaarschijnlijk scenario. Het persoonlijk Europese kampioenschap is volgens die formule gespeeld. Het leverde veel vermakelijke momenten op, maar met topschaken (wat je op zo’n kampioenschap mag verwachten) had het soms bijzonder weinig te maken, zoals Rini Kuijf op de website van de KNSB heeft laten zien.
Misschien moeten we toch die kant op. In andere sporten zijn vergelijkbare ontwikkelingen gaande, zoals bij het schaatsen waar de tien kilometer onder zware druk staat. Het schaakspel is gelukkig niet versteend (dan zou het een fossiel zijn), en kan met zijn tijd meegaan. Gezien de populariteit van het schaken onder jongeren en de enorme aantallen schakers over de hele wereld zijn de toekomstperspectieven voor een eigentijdse schaaksport (snel, spannend) gunstig. Het zou echter volkomen onverantwoord zijn het klassieke schaak volledig overboord te zetten, omdat heel veel schakers juist in de partijen van 40 zetten in twee uren, het liefst met afbreken, de pure schoonheid van het spel vinden waaraan zij hun hart hebben verpand en waarvoor zij bereid zijn geweest huwelijk en baan op te geven. Het is heel goed mogelijk een oplossing te vinden, maar dan moet aan één voorwaarde worden voldaan: er moet een duidelijk plan komen dat met vaste hand wordt uitgevoerd. Het huidige FIDE-bestuur is daarvoor niet geschikt.
Yas for Pres!
Ruurd Kunnen