Het Stellinggevoel [9]
Het Stellinggevoel [9] Ruurd Kunnen
De meeste betrokkenen hadden een goed gevoel over de stelling op het bord van de internationale schaakpolitiek na het WK in San Luis in oktober. In de daarop volgende maanden gebeurde er echter weinig en sloeg het goede gevoel om in een ongemakkelijk gevoel. Er zat iets niet goed. Tijd voor een analyse.
Het FIDE-wereldkampioenschap in San Luis was een mooi toernooi met een goede winnaar. Veselin Topalov werd beschouwd als een waardige kampioen en iedereen verwachtte dat de hereniging van de schaakwereld (de “unificatie”) aanstaande was. Zelf schreef ik in oktober: “Mits de komende maanden door alle betrokkenen verstandig wordt geopereerd, is het herstel van de eenheid in de schaakwereld nabij”. Even leek het fout te gaan. Ondanks mijn duidelijke waarschuwing kwam de manager van Topalov, Dainalov, kort na San Luis met de verklaring dat er geen match tussen Topalov en Kramnik zou komen. De hoop op unificatie leek alweer vervlogen. Vervolgens stortte Kramnik geheel in. In de grootmeestertoernooien van Dortmund en Moskou maakte hij weinig klaar en Corus liet hij aan zich voorbijgaan. Hij was vrij ernstig ziek en moest herstellen. Uit het oog, uit het hart, ook in de schaakwereld. Plotseling leek het alsof er nog maar één wereldkampioen was, Topalov.
Een herenigingsmatch leek ver weg. Er waren andere belangrijke zaken aan de orde, zoals de verkiezingen voor het FIDE-presidentschap in juni 2006. De zittende president Kirsan Iljoemshinov moet het opnemen tegen een geduchte concurrent, namelijk onze landgenoot Bessel Kok. Andere tegenkandidaten zijn er niet. Ex-wereldkampioen Anatoly Karpov had zich als zodanig aangemeld, maar is afgevallen. Kok was in de jaren tachtig een van de leidende figuren achter de PCA, de Professional Grandmaster Association, een soort belangenvereniging van topgrootmeesters die het tegen de amateuristische en opportunistische politiek van de FIDE (toen nog onder leiding van Florencio Campomanes) opnam. In 2002 was hij een van de initiatiefnemers van het Pact van Praag, een afspraak tussen de FIDE en enkele belangrijke grootmeesters om tot unificatie van de schaakwereld te komen. Deze Praagse afspraken zijn door machinaties van de FIDE niet nagekomen.
Bessel Kok is een internationaal zakenman, tegenwoordig CEO van Scarlet Telecom Nederland, en heeft de kennis en de netwerken om de FIDE uit te bouwen tot een efficiënte professionele internationale sportbond. Hij voert campagne met de welgekozen leus The Right Move for a bona FIDE en heeft inmiddels de steun gekregen van 26 schaakbonden, o.a. de Nederlandse, Duitse, Amerikaanse, Tsjechische, Slowaakse, Franse en Turkse. In zijn team zitten mensen uit alle windstreken. De Turk Ali Nihad Yazici en de Paraguayaan Julio Ingolotti worden de vice-presidenten, als algemeen secretaris staat Panupand Vijjuprbha uit Thailand kandidaat en Geoffrey Borg uit Malta is de beoogde nieuwe penningmeester. Geen “westers”, maar een echt internationaal team.
Met 26 bonden achter je, kom je er in het FIDE-congres niet. De kansen van Bessel Kok mogen niet al te hoog worden aangeslagen. Zijn sterkste troef is de slechte reputatie van Iljoemshinov. Als de zittende president echter de unificatie van de schaakwereld op zijn conto kan schrijven, dan is Kok geheel kansloos.
In januari deed Iljoemshinov het bericht uitgaan dat in september een herenigingsmatch tussen Kramnik en Topalov zal plaatsvinden in Elista, de hoofdstad van Kalmukkië. Niemand geloofde het. Immers, Topalov had gezegd niets voor zo’n match te voelen en Kramnik was ziek. Waarschijnlijk was het een verkiezingsstuntje van Iljoemshinov. Onlangs bleek echter dat er meer aan de hand is. In een interview met ChessBase onthulde Kramnik onverwacht dat hij herstellende is en dat hij nog voor september 2006 een herenigingsmatch met Topalov in Elista zal spelen. Het wachten is eigenlijk alleen op een definitieve toezegging van Topalov …
Het is nog steeds zeer onzeker of de unificatiematch werkelijk zal plaatsvinden, maar de sceptici hebben minder recht van spreken dan 1 à 2 jaar geleden. Kramnik is een eerlijke man die zijn afspraken altijd netjes is nagekomen en de FIDE heeft het de laatste maanden ook goed gedaan met de wereldkampioenschappen voor mannen, vrouwen en de jeugd. Kortom, Iljoemshinov heeft het initiatief genomen en een vervelende dreiging in de stelling van de internationale schaakpolitiek gevlochten.