|
Interne beslommeringen: een analyse |
Nico
Peerdeman |
Vaak verloopt een partij niet zoals vooraf was verwacht of gehoopt. Om allerlei uiteenlopende redenen, zoals: een voorbereide variant komt niet op het bord, in een moment van zwakte gaat de volledige partij-opzet verloren door een grove fout, of er ontstaat een minder favoriet stellingstype met alle gevolgen van dien. Het blijft toch mensenwerk. De kansen om op een niet vlekkeloze partij uit te komen zijn groot.
De voldoening is dan navenant als het dan toch een keer lukt om (al is het maar voor het gevoel) een strakke partij te spelen.
Half januari speelde ik zo’n partij, intern tegen Arjan Schuurmann Hess. Arjan is veel sterker dan zijn huidige rating doet vermoeden. Al menig gerenommeerde schaker in de Promotieklasse heeft dit aan den lijve ondervinden.
Peerdeman – Schuurman Hess
Zoetermeer, 19.01.2010
1. e4 g6 2. d4 Lg7 3. Pc3 d6 4. Le3
De hoofdvariant, maar ook een flexibele aanpak. Het is voor wit van belang om d4 voldoende gedekt te hebben en verdere opties open te houden.
Een ander hoofdsysteem gaat verder met 4.f4. Wit zet een breed centrum op dat zwart met 4…Pc6 direct aanvalt. Nu volgt op 5. d5 Pd4! Na 6. Le3 c5 heeft zwart weinig problemen.
In zijn partij tegen Dekker (Bord 1, Scheve Toren 1) van een week eerder volgde 5. Pf3 Lg4 6. Le3 Pf6?!
Dit heeft als nadeel dat de diagonaal Lg7 te snel afgesloten wordt. De theorie beveelt hier 6…Lxf3 aan. Wit moet dan 7. gxf3 spelen om pion d4 niet te verliezen.
Het vervolg van de partij was: 7. e5?! Dit legt de pionstructuur in het centrum te vroeg vast.
In een partij Peerdeman-Pronk, Den Haag 2005 volgde 7. h3. Zwart stond hiermee voor de lastige keus om wel of niet de loper te ruilen. Hij koos voor het eerste maar na 7… Lxf3 8. Dxf3 had wit al een prettige stelling. Toch zou teruggaan met 7…Ld7 vrij passief zijn en ook niet ieders keuze.
4. … Pc6?!
Deze paardzet komt waarschijnlijk te vroeg. Zwart moet het in dit systeem vaak hebben van een opbouw met b5. Dit kan zowel na 4…a6 of 4…c6.
5. d5
Dwingt het paard tot een verklaring en maakt een opbouw met b5 minder aantrekkelijk.
5. …Pb8
Zwart had geen trek in 5…Pe5 6. f4 Pd7 7. Pf3. Wit heeft een prettige positie door zijn sterke centrum. Het actieve 6…Pg4 (i.p.v. 6…Pd7) brengt zwart na 7. Ld4 in het nadeel.
6. Dd2 Pf6
Een belangrijk alternatief was hier 6…c6 in combinatie met 7…Da5 , c5, b5 en b4. Dit biedt zeker volop tegenspel als wit 7. 0-0-0 zou spelen. Een meer zekere benadering voor wit is 7. Pf3 8. Ld3 en 9. 0-0.
7. Lh6
Een bekende aanpak. Wit stuurt op ruil aan van de zwartveldige lopers om gebruik te maken van de ontstane verzwakking door g6.
7. … 0-0
Ruilen met 7…Lxh6 8. Dxh6 levert na 8…c6 9. 0-0-0 prettig spel voor wit op. ►
8. f3
Ter voorkoming van Pg4 en als voorbereiding voor een later g4.
8. … e6?!
Dit heeft als nadeel dat een eventueel c6 op termijn niet meer gaat omdat de pion op d6 valt. Om tot enig tegenspel te komen was 8… c6 daarom beter.
9. 0-0-0
Wit laat in het vervolg consequent de loper op h6 staan om eventueel zwart te laten ruilen en snel op aanval te spelen met g4 en h4.
9. … exd5 10. exd5
Wit heeft een pion op d5 gehandhaafd die zwart beperkt in zijn keuzes.
10. … Pbd7 11. h4
Met deze verzwakt wit veld g3. Wit kan dit zich veroorloven. Objectief gezien was een aanvalsopbouw met 11. Lxg7 Kxg7 12. g4 beter. Zwart kan de witte aanval nauwelijks pareren. Na bijvoorbeeld 12…Te8 13. g5 Ph5 versterkt wit zijn aanval verder met 14. Pge2 gevolgd door Pd4 en f4.
11. … Ph5
Een andere verdediging bestond uit 11…Lxh6 12. Dxh6 Ph5 13. g4 Pg3 14. Th2 Pxf1 15. Txf1 Pe5. De positie van de witte dame op h6 zorgt er nu voor dat wit niet 16. h5 mag doen. Na 16….g5! houdt zwart de verdediging op orde. Beter is 16. Dd2 met voordeel voor wit.
12. g4
Zoals vooraf gepland. Bij analyse achteraf blijkt ook zelf ruilen op g7 zeer kansrijk. Zowel na 12. Lxg7 Pxg7 13. g4, als 12…Kxg7 13. g4 Pg3 14. Th2 Pxf1 15. Txf1 Pe5 16. g5! heeft wit alle troeven in handen.
12. … Pg3 13. Th2?!
Nauwkeuriger was eerst Lxg7. Th2 is weer nauwkeuriger dan Th3.
13. … Pxf1 14. Txf1 Pe5 15. Lxg7 Kxg7 16. h5
Het nut van de toren op h2 is dat wit met 16. g5 verder kan gevolgd door h5.
Ook na de gespeelde zet komt scherp aanvalsspel op het bord.
16. … g5 17. f4!
Een zeer krachtige zet.
17. … Pxg4
Een hardnekkiger verdediging bestond uit 17… gxf4. Na 18. Tg2 (dreigt g5) Lxg4 19. Pf3 f5 20. Pd4 wit wint een kwaliteit terug en behoudt nog steeds een gevaarlijke aanval.
18. Tg2 f5 19. fxg5
Ondanks dat zwart de g-lijn gesloten heeft gehouden blijft zijn stelling moeilijk. Pion g5 bestrijkt veld f6. Wit heeft veld d4 voor dame of paard. Zwart is nog niet volledig ontwikkeld en moet afwachten wat er komen gaat.
Stelling na 17. f4!
19. … De8
Vooral met het oog op dameruil
20. Pf3
Een nuchter antwoord. Ook na dameruil houdt zwart problemen.
20. … De3
Pion h5 was giftig: na 20…Dxh5 21. Pb5 Df7 22. Dc3+ Kg8 23. Pxc7 Tb8 24. Te1 slaat wits aanval door.
Ook het speculatieve 20…Pe3 bood geen uitweg. 21. Dd4+ Kg8 22. Te1 f4 23. Pe4! (23…Pxg2 24. Pf6+)
21. Te2 Dxd2+ 22. Kxd2
Nu blijkt ineens dat zwart kwetsbaar is op de 7e rij. Een dreigend schaak op e7 valt niet goed op te vangen. Hij is net te laat om zijn ontwikkeling te voltooien.
22. … Ld7
Verliest een pion. Echter ook na 22…Tf7 23. Te8 Tf8 24. Txf8 Kxf8 25. Pd4 kan zwart dit niet voorkomen.
23. Te7+ Tf7 24. Txf7+ Kxf7 25. Pd4 Tg8 26. Pe4
Wit dekt eerst pion g5 om zwart geen praktische tegenkansen te geven. Na 26. Pxf5 Txg5 27. Pxd6+ Kg8 28. Pxb7 Txh5 29. Pc5 is de stelling gewonnen maar meer geöpend.
26. … Ke8 27. Pxf5 Kd8 28. Pfg3 Pe5 29. b3
Een belangrijke preventieve zet om paardzetten naar c4 te voorkomen. Wit probeert het pionnenduo f5-g5 intact te houden.
29. … Lh3 30. Tf2 Ke7 31. Pf5+
Dwingt ruil van de loper af. Wits koning kan vervolgens naar voren komen.
31. … Lxf5
Niet ruilen is geen optie voor zwart.
Na 31…Kd8 32. Ph6 Te8 33. c4 heeft hij geen vooruitzichten op een goede afloop.
Zwart mag met zijn toren niet de onderste rij verlaten, dan ontstaan verrassende stellingen. Dus indien 32…Tg7 (i.p.v. 32…Te8) 33. Tf8+ Ke7 (33…Kd7 34. Pf6+ Ke7 35. Te8 mat) 34. Tb8. Op 34…b6 volgt nu fraai: 35. Pg8+ Kf7 36. g6+ hxg6 37. Pg5 mat!
ß Analysestelling na 37. Pg5 mat
32. Txf5 Tg7 33. Ke3 Pg4+ 34. Kf4 Pe5
34…Ph2 35. Kg3 en het paard gaat verloren
35. Pf6 Gespeeld met het oog op het (tactische) vervolg
35. … Pd7
Zwart had hier nog het grappige 35…Pg6+ waarna wit niet in verwarring moet raken: 36. hxg6 hxg6 (Wit lijkt nu in moeilijkheden door de ingesloten toren) 37. Ph5! Th7 (37…gxh5 38. Kg3 met een gewonnen toreneindspel) 38. Tf6 Txh5 39. Txg6 en ook dit toreneindspel is gewonnen voor wit.
36. Pxh7!
Wit offert zijn paard. De verbonden vrijpionnen zijn niet te stoppen.
Een minder artistieke winst lag voor het grijpen met 36. h6 Tg6
(Kansloos is 36…Tf7 37. Pxd7 Txf5+ 38. Kxf5 Kxd7 39. Kf6.) ►
37. Pxd7 Kxd7 38. Tf7+ en wit wint
36. … Txh7 37. g6 Tg7 38. Kg5 Pe5
Ook na 38…Pf8 gaat het snel mis voor zwart vooral ook omdat zijn koning afgesneden is: 39. Kh6 Tg8 40. g7 Pd7 41. Kh7
39. Tf6
Ter voorbereiding van h6
39. …Pd7
Stelling na 36. Pxh7!
Terugofferen van het paard bood geen redding: 39…Pxg6 40. hxg6 c6 41. Te6+ Kd7 42. Kf6 en wit wint
40. Te6+ Kf8 41. h6 (1-0)
Het vervolg had nog kunnen zijn:
41. …Tg8 42. h7