Over ploegentactiek en het coachen van een schaakteam door Ruurd Kunnen
Manuel citeert mijn commentaar op het wedstrijdverloop van Promotie 1 – DD. Later is nog het een en ander uitgewisseld. Om mijn standpunt te verduidelijken en misverstanden te vermijden, heb ik alle spelers de volgende mail gestuurd:
Heren,
Naar aanleiding van commentaar dat ik heb gekregen op mijn opmerking in het verslag van Promotie 1 – DD op de website het volgende:
Ik vind dat alle vaste eerste teamspelers goede individuele prestaties hebben neergezet, maar dat de teamprestatie niet goed was. Als de invaller voor bord 8 op het eerste bord wordt gezet, dus wordt "opgeofferd", hebben de vaste spelers die daardoor op een lager bord spelen de plicht om voor
compensatie te vechten. Dat vier van de vijf vaste spelers binnen 25 zetten klaar waren met hun partij is een teken dat het team niet optimaal heeft gefunctioneerd, hoe goed de individuele prestaties ook waren.
Mijn kritiek is niet persoonlijk bedoeld, maar heeft betrekking op coaching en teamwork, iets waarover in de schaaksport nog weinig is nagedacht. Ik zal hier dieper op ingaan naar aanleiding van een artikel van Manuel in het eerstvolgende clubblad.
Groeten,
Ruurd
Belofte maakt schuld, dus een eerste poging ….
Een moeilijkheid bij het coachen van een schaakteam is dat er in principe geen samenwerking tussen de spelers is, zoals bij de meeste teamsporten. Als de vleugelspelers van het Nederlands elftal de spits niet bereiken, kan de coach ingrijpen. Zoiets is in de schaakcompetitie niet mogelijk. Iedere schaker speelt een partij op zich. Dat is waarschijnlijk de reden dat er weinig bekend is over het coachen van schaakteams. Toch zijn er enkele mogelijkheden. Deze liggen vooral in de voorbereiding als een ploegentactiek wordt uitgestippeld, maar ook tijdens de wedstrijd kan een coach enige invloed hebben.
De opstelling
Het meest voor de hand liggende aangrijpingspunt voor de coach van een team is de opstelling. Ploegentactiek is vaak het maken van een tactische opstelling. Hierover bestaan echter nogal wat misverstanden.
1. De normale opstelling is op volgorde van rating. Dus: de sterkste speler op bord 1, de op één na sterkste speler op bord 2, enz. Als wordt afgeweken van de normale opstelling, is er sprake van een tactische opstelling. Met een tactische opstelling hoopt de coach de kans op een overwinning te vergroten. Een bekend voorbeeld is dat een invaller uit het tweede team moet invallen in het eerste en op bord 1 wordt gezet. De kans dat hij verliest, is groot, maar daar staat tegenover dat aan de andere borden waarschijnlijk meer punten worden gescoord. Per saldo maakt het niets uit, want het ratingverschil tussen de teams blijft gelijk en daarmee de verwachte uitslag.
|
Tabel 1 – Tactische opstelling |
|
Tabel 2 – Opstelling volgens rating |
||||||||
|
|
KNSB-ratings |
|
|
|
|
KNSB-ratings |
|
|
||
|
bord |
Promotie |
DD |
verschil |
winstkans |
|
bord |
Promotie |
DD |
verschil |
winstkans |
|
1 |
1962 |
2211 |
-249 |
19% |
|
1 |
2243 |
2211 |
32 |
55% |
|
2 |
2108 |
2179 |
-71 |
40% |
|
2 |
2128 |
2179 |
-51 |
43% |
|
3 |
2128 |
2195 |
-67 |
40% |
|
3 |
2110 |
2195 |
-85 |
38% |
|
4 |
2110 |
2297 |
-187 |
25% |
|
4 |
2108 |
2297 |
-189 |
25% |
|
5 |
2243 |
2116 |
127 |
63% |
|
5 |
2018 |
2116 |
-98 |
36% |
|
6 |
1818 |
2072 |
-254 |
19% |
||||||