ZELFMOORD in GROESBEEK
ZELFMOORD in GROESBEEK
Hierbij een bericht uit het verre Wichmond. In de eerste plaats wil ik bestuur en leden hartelijk bedanken voor mijn benoeming tot erelid. Het klinkt afgezaagd, maar ik had dat niet verwacht. Nu ben ik benieuwd welke voorrechten aan deze verheven status verbonden zijn.
Als kleine tegenprestatie nog een ander bericht. In de eerste plaats los ik hierbij nog een belofte in, omdat ik Hans Meijer min of meer had toegezegd bij mijn vertrek nog een bijdrage te leveren. Door alle drukte is het er echter niet meer van gekomen. In de tweede plaats heb ik nog een diepe frustatie waar ik maar eens van af moet.
Het gebeurde in Groesbeek. Na lang aandringen was ik in het eerste team mee gaan doen. Toen het eerste team naar de KNSB promoveerde ben ik afgehaakt, want ik hou er niet van om een hele zaterdag aan het schaken te geven. Het is ook meteen mijn laatste jaar in het eerste geworden. De onderstaande gebeurtenis heeft daar zeker een rol in gespeeld. Het gaat om een partij die ik aan het 8e bord speelde tegen Pouwels van de club met de naam PION.
Aanschouw de stelling volgens Diagram 1.
yyyyyyyyX
xAaAaCgFax
xaAiAaAaBx
xAaAaAaAax
xaBaBaCaAx
xAaAaAaAax
xaAaAaAlAx
xHhHaAhAax
xaAaAaAmAx
ZwwwwwwwwY
Dit was de stelling na de 32e zet van zwart. Iedereen met enige elementaire kennis van het schaken zal constateren dat wit gewoon een toren achter staat, geen enkele dreiging meer heeft en dus nog slechts één ding hoeft te doen, namelijk de hand van zijn tegenstander te schudden om hem te feliciteren met de overwinning! Edoch, wit speelt 33 Dg3-d6+ ???????????????, zwart ziet dat hij mat gaat en feliciteert wit met de overwinning. De lezer zal zeggen dat dit helemaal niet kan, want met de zet van wit zet hij zich zelf schaak en dat is onreglementair. Deze lezer ziet het goed! Het gekke van het geval was dat het maar langzaam tot ons beiden doordrong wat er gebeurd was. Eelco Kuipers die langs kwam wandelen moest ons daar beiden op wijzen. Wit wint dus door opgave van de tegenstander na zelf een onreglementaire zet te hebben gedaan. Dat is curieus. Helaas ik was de zwartspeler!
Die nacht heb ik er slecht van geslapen. Ik heb mij afgevraagd hoe het mogelijk is dat zoiets kan gebeuren. Beide spelers hadden grote tijdnood. Beiden hadden nog ongeveer een minuut voor de resterende zetten. En beiden kampten met een vlaag van dezelfde verstandsverbijstering. Ik heb er geen goede verklaring voor.
De partij was overigens best interessant. Ik geef hem hieronder met enig commentaar. De opening is een Siciliaan, zoals ik die wel vaker speel. De partij geeft tevens een goed beeld van de risico’s.
1. e4, c5 2. Pf3 Pc6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 e6 5. Pc3 a6 6. Le2 Dc7 7. 0-0 b5 8. Lf3 Lb7 9. Te1 Td8
De laatste zet van zwart is al tamelijk provocerend. Immers door de witte toren op e1 moet zwart steeds bedacht zijn op de manoevre Pd5. Zwart kan niet met goed fatsoen nemen. Dat is dus een kwestie van goed doorekenen en ervaring met dit soort stellingen. Met de verwaarlozing van de ontwikkeling van de koningsvleugel neemt zwart wel risico’s.
10. Lg5 Le7 11. Pd5! (zie diagram 2)
WyyyyyyyyX
xAaAcGaDcx
xaEfBeBbBx
xBaDaBaAax
xaBaJaAkAx
xAaAjHaAax
xaAaAaKaAx
xHhHaAhHhx
xiAaLiAmAx
ZwwwwwwwwY
En toch speelt wit de zet, waarvan ik dacht dat hij niet deugt. Wit blijkt gelijk te hebben, althans met 11. .. exd5. Dat deugt dus niet. Zwart moet spelen 11. .. De5, waarna kan volgen 12. Lxe7 Pg8xe7 13. c3 wat niet veel oplevert voor wit of 12. Le3 exd5 13. exd5 Pa5 met groot voordeel voor wit of 12. Le3 Pf6 13. Pxc6 bxc6 14. Ld4 Dg5 15. Pxe7 Kxe7 16. e5 Pd5 wat speelbaar voor zwart lijkt.
De partij gaat verder met: 12. exd5 Pe5 (dat is de geplande zet, maar andere zetten zijn er niet vanwege de dreiging 13. Pf5) 13. Lxe7 Pxe7 14. d6 (de zet die ik in mijn vooruitberekening over het hoofd heb gezien, of eigenlijk dat de volgende zet van zwart zijn loper op b7 van zijn dekking berooft) 14.Dxd6 15. Lxb7 0-0 16. Lxa6 Dxa6 17. Txe5 Pc6
Zwart is er dus een pion bij ingeschoten en de stelling is ook al niet geweldig. Gelukkig begint wit hierna ook een beetje te modderen. Hij speelt onbekommerd op aanval en dat breekt hem op.
Zie het vervolg:
18. Tg5 f6 19. Tg3 Pxd4 20. Dxd4 d5 21. h4 Tfe8 22. h5 Te5 (Bij beide spelers begint de tijdnood voelbaar te worden.) 23. Dg4 Da7 24. Td1 Tde8 25. Tc3 Tg5 26. Dh3 Df7 27. g4 (wit begint het gevoel voor de realiteit kwijt te raken) f5 28. Td4 fxg4 29. Txg4 Txh5 30. Dg3 (zie diagram 3)
W
yyyyyyyyX
xAaAaCaGax
xaAaAaFbBx
xAaAaAaAax
xaBaBaAaCx
xAaAaAaIax
xaAiAaAlAx
xHhHaAhAax
xaAaAaAmAx
ZwwwwwwwwY
De stelling is min of meer in evenwicht gekomen. Wit is zijn pluspion kwijt geraakt en veel dreigingen heeft hij niet meer. Integendeel zijn stelling noopt tot voorzichtigheid. Met de laatste zet van wit dreigt hij Tc7, wat eenvoudig te pareren is met The5. In grote tijdnood overzie ik
dit en speel 30. .. Tf5, waarna uiteraard:
31. Tc7 De6 32. Tg4xg7 Kf8 waarna wit het pleit met 33. Da3 direct had kunnen beslechten. Hij heeft evenwel iets briljants in gedachten:
33. Tg8+???, Dxg8 34. Dd6+ (vraagtekens passen hier niet meer) (1-0).
Jan Kalkwijk
PS Inmiddels ben ik lid geworden van het Zutphens Schaakgenootschap (jawel) en heb met ongeveer dezelfde opening al vier (!) maal het offer Pd5 uitgelokt. Dat is drie maal slecht afgelopen voor wit.